Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması İptal Davası: 7315 Sayılı Kanun ve Memuriyete Giriş (2026)

Özet & Hukuki Çıkarım:

• 1. İdarenin Takdir Yetkisi Sınırsız Değildir: Kamu görevine ilk defa veya yeniden atanacak adaylar hakkında 7315 sayılı Kanun uyarınca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işlemlerinde idarenin takdir yetkisi mutlak olmayıp; gerekçesiz, soyut ve denetlenemeyen istihbari notlara dayalı atama iptalleri Danıştay yerleşik içtihatlarınca kesin olarak hukuka aykırı kabul edilmektedir.
• 2. HAGB ve Beraat Kararlarında Katalog Suç Ayrımı: Taksirli veya basit kasti suçlarda HAGB kararları masumiyet karinesi gereğince tek başına atama iptaline gerekçe yapılamazken; 657 sayılı Kanun m. 48/A-5'te sayılan yüz kızartıcı katalog suçlarda (zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik vb.) idarenin görevin gerektirdiği güven ve itibar şartı kapsamında takdir yetkisi bulunmaktadır. Beraat kararlarında ise suçun işlenmediğinin sabit olması (CMK 223/2-b) idareyi kesin olarak bağlar.
• 3. 60 Günlük Hak Düşürücü Süre ve İYUK m. 11 Başvuru Güvencesi: Atama iptaline ilişkin idari işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesi'nde iptal davası açılmalı veya İYUK m. 11 kapsamında üst makama itiraz edilerek dava açma süresi durdurulmalıdır. İdari işlemin telafisi güç zararlar doğurması halinde mahkemeden yürütmenin durdurulması talep edilebilir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 70. maddesinde açıkça güvence altına alındığı üzere; "Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez." Bu evrensel anayasal ilke, liyakat ve fırsat eşitliği esasına dayanmakta olup; kamu hizmetine girişte devletin güvenlik tedbirleri almasını meşru kılmakla birlikte, idareye keyfi takdir yetkisi veya denetlenemez bir eleme mekanizması tanımaz.

Yıllarca binbir emekle KPSS, POMEM, PMYO, Askeri Sınavlar (MSÜ, Subay, Astsubay, Sözleşmeli Er), Adalet Bakanlığı İnfaz Koruma, Sağlık Bakanlığı veya Öğretmenlik mülakatlarını başarıyla tamamlayan yüz binlerce genç aday, atama aşamasında tek satırlık bir tebligatla sarsılmaktadır: "Hakkınızda yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından atamanız iptal edilmiştir."

Bu tür tebligatlar gerekçesiz olup, adayın neden elendiği çoğu zaman idarece açıklanmaz. Ancak idari yargı denetimi, bu kararların kesinleştiği veya geri döndürülemez olduğu anlamına gelmez. Nitekim 17 Nisan 2021 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu ile hem araştırmanın kapsamı yasal sınırlara bağlanmış hem de Danıştay ve Anayasa Mahkemesi içtihatları doğrultusunda adayın kişisel verilerinin korunması ve masumiyet karinesi yasal zırha kavuşturulmuştur.

Bu kapsamlı hukuk rehberinde; 7315 sayılı Kanun çerçevesinde güvenlik soruşturmasının usul ve esaslarını, HAGB ve istihbari fişlemelerin hukuki geçerliliğini, İdare Mahkemesi'nde 60 günlük hak düşürücü sürede açılacak iptal davasının inceliklerini ve Danıştay 12. Dairesi'nin en güncel emsal kararlarını bir idare hukuku avukatı titizliğiyle ele alıyoruz.

1. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Arasındaki Temel Farklar

Uygulamada adayların en sık yaptığı hata, "arşiv araştırması" ile "güvenlik soruşturması" kavramlarını birbirine karıştırmaktır. 7315 sayılı Kanun m. 4 ve m. 5 bu iki kurumu tamamen farklı iki aşama olarak tanımlamıştır:

A) Arşiv Araştırması (Kanun m. 4)

Arşiv araştırması, adayın resmi adli ve idari kütüklerdeki kayıtlarının incelenmesidir. Tamamen belgelere ve resmi kayıtlara dayanır:

• Kişinin adli sicil kaydı (sabıka kaydı) ve adli sicil arşiv kaydı,
• Kolluk kuvvetleri (Polis, Jandarma) tarafından halen aranıp aranmadığı,
• Hakkında yurtdışı çıkış yasağı veya herhangi bir idari/adli tahdit bulunup bulunmadığı,
• Kesinleşmiş mahkeme kararları ile Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 171 (Kamu davasının açılmasının ertelenmesi) ve CMK m. 231 (Hükmün açıklanmasının geri bırakılması - HAGB) kararları,
• Kişi hakkında halen devam eden veya takipsizlikle sonuçlanmış soruşturma ya da beraatle sonuçlanmış kovuşturma olguları,
• Daha önce kamu görevinden çıkarılma veya memurluktan ihraç cezasının bulunup bulunmadığı.

B) Güvenlik Soruşturması (Kanun m. 5)

Güvenlik soruşturması, yukarıda sayılan arşiv araştırmasındaki tüm verilere ilave olarak adayın çevresi ve olgusal durumunun sahada incelenmesidir:

• Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki (MİT, Emniyet İstihbarat) olgusal verilerin tespiti,
• Yabancı devlet kurumları ve yabancı kişilerle irtibat ve menfaat ilişkisinin bulunup bulunmadığı,
• Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde bulunup bulunmadığı.

Kritik Hukuki İlke: Güvenlik soruşturmasında elde edilecek bilgilerin yalnızca soyut kanaat veya dedikoduya değil, "mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespitine" dayanması kanuni zorunluluktur.

2. Anayasa Mahkemesi İptal Kararları ve 7315 Sayılı Kanunun Getirdiği Yeni Sistem

Güvenlik soruşturmasının geçmişinde Anayasa Mahkemesi'nin tarihi iptal kararları yatmaktadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 48/A-8 bendinde yer alan genel güvenlik soruşturması şartı, Anayasa Mahkemesi'nin 24.07.2019 tarihli ve E. 2018/73, K. 2019/65 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Yüksek Mahkeme iptal gerekçesinde; hangi bilgilerin toplanacağının, nasıl saklanacağının ve kişisel verilerin korunması güvencelerinin kanunda açıkça yer almamasını Anayasa'nın 13., 20. ve 128. maddelerine aykırı bulmuştur.

Ardından 4045 sayılı eski Kanun'un ilgili fıkrası da AYM'nin 19.02.2020 tarihli ve E. 2018/163, K. 2020/13 sayılı kararı ile aynı gerekçelerle iptal edilmiştir.

Bu yasal boşluğu doldurmak amacıyla TBMM tarafından 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kabul edilerek 17.04.2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yeni kanunla birlikte:

1. Kişisel verilerin korunması için yasal garanti getirilmiş,
2. Araştırmaya konu kişisel verilerin işlemin kesinleşmesinden itibaren 2 yıl sonunda silinmesi, ancak dava açılması halinde yargılama kesinleşinceye kadar saklanması kurala bağlanmış,
3. İstihbari bilgilerin doğrudan atama amirine değil, kurum bünyesinde kurulacak en az 5 kişilik bağımsız Değerlendirme Komisyonu tarafından incelenmesi kurala bağlanmıştır.

3. Kimler Hakkında Sadece Arşiv Araştırması, Kimler Hakkında Güvenlik Soruşturması Yapılır?

7315 sayılı Kanun m. 3 uyarınca tüm kamu görevlilerine otomatik olarak güvenlik soruşturması yapılamaz. Kanun koyucu ikili bir ayrım benimsemiştir:

Sadece Arşiv Araştırması Yapılacaklar (m. 3/1)

Statüsü veya çalıştırma şekline (memur, sözleşmeli personel, işçi) bağlı olmaksızın, ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacak herkes hakkında kural olarak yalnızca arşiv araştırması yapılır. Örneğin belediye büro personeli, vergi dairesi memuru, orman muhafaza memuru veya kamu işçileri hakkında kural olarak güvenlik soruşturması yürütülemez; sadece resmi kütük kayıtları taranabilir.

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Birlikte Yapılacaklar (m. 3/2)

Devletin milli güvenliği ve stratejik kamu hizmetlerini yürüten şu kadrolar hakkında her iki inceleme birlikte icra edilir:

• Milli Savunma Bakanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri (Genelkurmay, Kara, Deniz, Hava Kuvvetleri, Subay, Astsubay, Uzman Çavuş, Sözleşmeli Er),
• Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli,
• Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) personeli,
• Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel (İnfaz Koruma Memurları),
• Gizlilik dereceli birimlerde görev alacak kamu personeli,
• Kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapacak öğretmenler (Not: 7315 m. 3/2'de yer alan öğretmenlerin doğrudan güvenlik soruşturmasına tabi tutulması kuralı; öğretmenlik mesleğinin gizlilik dereceli birim veya askeri/istihbari stratejik kurum niteliğinde olmaması gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi norm denetiminde ölçülülük ilkesi kapsamında ciddi hukuki tartışmalara konu olmuş ve idari yargıda arşiv araştırmasının sınırlarını aşan istihbari müdahaleler iptal yaptırımıyla karşılaşmıştır),
• Üst kademe kamu yöneticileri ile milli güvenlik açısından stratejik öneme haiz nükleer, savunma ve bilişim projelerinde çalışacak uzmanlar.

4. Değerlendirme Komisyonunun Görev ve Yetki Sınırları (m. 7)

7315 sayılı Kanun'un en kritik organı Değerlendirme Komisyonudur. Kolluk ve istihbarat ünitelerinden (MİT, Emniyet) gelen istihbari ve adli kayıtlar doğrudan atama amirinin önüne gidemez.

Kanunun 7. maddesi uyarınca komisyon; Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanı, TBMM'de Genel Sekreter Yardımcısı, Bakanlıklarda Bakan Yardımcısı, Üniversitelerde Rektör Yardımcısı, Valiliklerde Vali Yardımcısı başkanlığında, teftiş, personel ve hukuk birimlerinden en az 5 kişiden tek sayıda kurulur.

Komisyonun Yasal Sınırları ve Kırmızı Çizgileri

1. Yorumsuz Olgu Şartı: Güvenlik birimleri komisyona kişisel yorum içermeyen, somut ve doğrulanabilir olgusal verileri iletmek zorundadır.
2. Dedikodu ve İftira Yasağı: Somut olarak gözlemlenemeyen, doğruluğu denetlenemeyen, kin, düşmanlık veya iftira saikiyle tutulan istihbari fişler komisyonca dikkate alınamaz.
3. Yazılı Açıklama İsteme Yetkisi: 7315 sayılı Kanun m. 7 uyarınca Değerlendirme Komisyonu gerekli görmesi halinde, bilginin kaynağını açıklamaksızın adaydan yazılı açıklama talep edebilir. Bu yetki Anayasa m. 129 anlamında bir disiplin savunması niteliğinde olmayıp komisyonun takdirine bağlı bir usuldür; açıklama istenmemiş olması tek başına usulden iptal sebebi sayılmaz.
4. Gerekçeli Karar Zorunluluğu: Komisyon atamaya yetkili amire nesnel ve hukuken gerekçelendirilmiş bir değerlendirme sunmak zorundadır. Gerekçesiz "olumsuzdur" raporları İdare Mahkemeleri nezdinde doğrudan iptal sebebidir.

5. Karşılaştırmalı Tablo: Arşiv Araştırması ile Güvenlik Soruşturması Kapsamı

Aşağıdaki analitik tablo, adayın tabi olduğu statüye göre idarenin hangi yetkileri kullanabileceğini net olarak ortaya koymaktadır:

6. HAGB, Katalog Suçlar, Beraat Nüansı ve Aile Bireylerinin Sicili (Hukuki İnce Ayrım)

Kamu görevine atanma aşamasında adayların en sık mağduriyet yaşadığı başlıklar ceza mahkemesi kararları ve ailevi kayıtlardır. Danıştay İDDK ve Danıştay 12. Dairesi'nin yerleşik içtihatları bu konularda katı ayrımlar getirmektedir:

A) HAGB Kararları ve Katalog Suç Ayrımı (657 m. 48/A-5)

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) müessesesi, Ceza Muhakemesi Kanunu m. 231/5 gereğince kişi hakkında hukuki bir sonuç doğurmaz ve kesinleşmiş mahkumiyet oluşturmaz. Ancak Danıştay içtihatlarında suçun türüne göre ikili bir ayrım uygulanır:

• Basit ve Taksirli Suçlarda HAGB: Kasten yaralama (basit), trafik güvenliğini tehlikeye sokma, hakaret veya taksirli suçlardan verilen HAGB kararları tek başına kamu görevine atanmaya engel oluşturmaz. İdarenin bu kayıtları gerekçe göstererek atama iptal etmesi masumiyet karinesini ihlal eder ve İdare Mahkemesince kesin olarak iptal edilir.
• Katalog Suçlarda (Yüz Kızartıcı / Devlete Karşı Suçlar) HAGB: 657 sayılı DMK m. 48/A-5'te sayılan katalog suçlar (zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, kaçakçılık veya devlet sırlarını açığa vurma) söz konusu olduğunda; ceza mahkemesince HAGB kararı verilmiş olsa dahi Danıştay, idarenin kamu görevinin gerektirdiği güven ve itibar şartının yitirildiği gerekçesiyle takdir yetkisini kullanarak atamama işlemini hukuka uygun bulabilmektedir. Bu nedenle dava açılırken ceza dosyasındaki fiilin sübutu, beraat niteliğindeki deliller ve görevin niteliği derinlemesine savunulmalıdır.

B) Beraat Kararlarının Türleri ve Takipsizlik (CMK m. 223/2)

Ceza davası sonucu verilen her beraat kararı idare üzerinde aynı hukuki etkiyi doğurmaz:

• Suçun İşlenmediğinin Sabit Olması (CMK 223/2-b) ve Suç Oluşturmaması (CMK 223/2-a): Yüklenen suçun sanık tarafından işlenmediği kesinleşmişse veya fiil kanunda suç sayılmıyorsa, bu beraat kararı idari yargıyı ve idareyi kesin delil olarak bağlar. İdare bu beraate rağmen aksi yönde işlem kuramaz; kurarsa ağır hukuka aykırılık teşkil eder.
• Delil Yetersizliği Gerekçeli Beraat (CMK 223/2-e): "Yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması" gerekçesiyle verilen beraatlerde; idare, disiplin hukuku ve güvenlik soruşturması disiplini çerçevesinde dosyadaki maddi olguları değerlendirebilir. Ancak bu değerlendirme keyfi olamaz; kamu hizmetinin güvenliğini somut olarak tehlikeye düşürecek kesin tespitlerin varlığı şarttır.
• Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar (KYOK - Takipsizlik): Savcılıkça verilen takipsizlik kararları masumiyet karinesi kapsamındadır; haklarında kamu davası dahi açılamayan adayların sadece şüpheli sıfatıyla soruşturulmuş olması atama iptaline gerekçe yapılamaz.

C) Anne, Baba veya Kardeşin Sicili (Veri Toplama Yetkisi vs Karara Dayanak Yapma Yasağı)

7315 sayılı Kanun m. 5 gereğince güvenlik birimleri adayın ilişkide bulunduğu çevre hakkında da veri toplayabilir. Ancak veri toplama yetkisi ile bu veriyi atama iptaline dayanak yapma yetkisi birbirinden tamamen farklıdır:

• Anayasa'nın 38. maddesinin 7. fıkrası amir hükümdür: "Ceza sorumluluğu şahsidir."
• Danıştay 12. Dairesi ve İDDK'nın yerleşik kararlarına göre; adayın birinci derece akrabaları (annesi, babası, kardeşi, eşi) hakkında terör soruşturması, adli sicil veya KHK kaydı bulunması, adayın bizzat bu yapılarla organik bir eylem birliği veya iltisakı somut olarak ispatlanmadığı müddetçe aleyhe kullanılamaz. Akraba sicili nedeniyle elenen adayların iptal davaları idari yargıda emsal kararlarla iptal edilmektedir.

7. İdare Mahkemesinde İptal Davası Açma Süreci, İYUK m. 11 İtirazı ve Yetkili Mahkeme

Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan adaya karşı tesis edilen atama iptali veya adaylık feshi kararı, kesin ve icrai bir idari işlemdir.

A) 60 Günlük Hak Düşürücü Süre ve İYUK m. 11 Üst Makama İtiraz

• 60 Günlük Dava Açma Süresi (İYUK m. 7): Atama iptali kararının tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesi'nde iptal davası açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup mahkemece re'sen dikkate alınır.
• İYUK m. 11 Kapsamında İdari Başvuru (Süreyi Durduran Usuli Formül): Aday, doğrudan dava açabileceği gibi 60 günlük dava açma süresi içinde işlemi tesis eden makamın bir üstüne (üst makam yoksa işlemi yapan makama) işlemin kaldırılması veya geri alınması için başvurabilir. Bu başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini dondurur. Örneğin kararın tebliğinden itibaren 10. günde başvuru yapılmışsa, süre 10. günde durur. İdare bu başvuruya 30 gün içinde açık bir cevap vermezse, 30. günün bitiminde talep zımnen reddedilmiş sayılır ve durmuş olan sürenin geriye kalan 50 günü kaldığı yerden işlemeye devam eder. İdarenin 30 gün dolmadan yazılı ret cevabı vermesi halinde ise ret yazısının tebliğinden itibaren kalan süre işler.

B) Görevli ve Yetkili Mahkemenin Tespiti (İYUK m. 32 ve m. 33)

• Görevli Mahkeme: İdare Mahkemesidir.
• Yetki Kuralı (Genel ve Özel Yetki Ayrımı): İlk defa kamu görevine atanacak adaylar için kural olarak İYUK m. 32/1 genel yetki kuralı uygulanır ve atama işlemini tesis eden idarenin bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir. Bakanlık, Emniyet Genel Müdürlüğü veya Jandarma Genel Komutanlığı gibi merkezi kurumlarca yapılan atama iptallerinde Ankara İdare Mahkemeleri yetkilidir. İl Sağlık Müdürlüğü, Valilik veya İl Milli Eğitim Müdürlüğü gibi yerel birimlerce tesis edilen işlemlerde ise o ilin yargı çevresinde bulunduğu İdare Mahkemesi yetkilidir.

8. Yürütmenin Durdurulması (YD) Kararının Hayati Önemi ve Parasal Hakların İadesi

İptal davası açılırken adayın açıkta kalarak telafisi güç zarara uğramasını önlemek adına mahkemeden Yürütmenin Durdurulması (YD) talep edilmelidir. Yürütmenin durdurulması talebi davanın açılması için usuli bir zorunluluk (dava şartı) olmayıp davacının açık talebine bağlıdır. 2577 sayılı İYUK m. 27/2 uyarınca mahkemenin yürütmenin durdurulması kararı verebilmesi için şu iki şartın kümülatif (birlikte) gerçekleşmesi zorunludur:

1. Telafisi güç veya imkansız zararların doğması: Ataması yapılmayan adayın mesleki kıdeminden, kamu görevlisi statüsünden, özlük haklarından ve aylık maaşından mahrum kalması telafisi imkansız zarar şartını oluşturur.
2. İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması: Somut ve denetime elverişli hiçbir delil olmaksızın, salt istihbari fişlemeler, akraba sicili veya hukuki sonuç doğurmayan HAGB kararları gerekçe gösterilerek işlem kurulmuş olması açık hukuka aykırılık şartını sağlar.

Mahkemece yürütmenin durdurulması kararı verildiğinde, idare Anayasa m. 138 ve İYUK m. 28 uyarınca en geç 30 gün içinde kararın gereğini yerine getirmek ve adayı görevine başlatmak zorundadır.

Parasal Hakların ve Kıdemin Tazmini

Dava dilekçesinde yalnızca işlemin iptali değil, "işlem nedeniyle yoksun kalınan tüm maaş, ek ödeme ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi" talep edilmelidir. Dava kazanıldığında mahkeme, adayın haksız yere göreve başlatılmadığı tarihten göreve başladığı tarihe kadar geçen tüm aylık maaşlarını ve SGK primlerini faiziyle idareden tahsil ederek adaya ödetir.

9. Danıştay 12. Dairesi ve İDDK Emsal Kararları Analizi

Danıştay Onikinci Dairesi ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK), memuriyet ve güvenlik soruşturması davalarında idarenin takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığını, yargısal denetime tabi olduğunu içtihatlarıyla kesinleştirmiştir:

A) HAGB Kararı Masumiyet Karinesini İhlal Edemez

Danıştay 12. Dairesi, E. 2022/4921, K. 2023/6914 (20.12.2023) sayılı kararında Bölge İdare Mahkemesi'nin iptal kararını onarken şu temel ilkeyi vurgulamıştır:

"Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, mahkumiyet konusunda vicdani kanaate ulaşmış mahkemenin hükmü açıklamayı belirli bir süre ertelemesini ve bu süre zarfında hükmün sanık hakkında hiçbir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kararlarında da belirtildiği üzere, ceza davası dışında devam eden idari uyuşmazlıklarda açıklanması geri bırakılan karara dayanılarak işlem tesis edilmesi masumiyet karinesi ile çelişir. Davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının HAGB gerekçe gösterilerek olumsuz sonuçlandırılmasında ve memuriyetine son verilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. İşlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle ödenmesi zorunludur."

B) 7315 Sayılı Kanun Uyarınca İdarenin Somut ve Olgusal Verilerle İnceleme Zorunluluğu

Danıştay 12. Dairesi, E. 2022/3392, K. 2025/4686 (23.10.2025) sayılı ilke kararında normlar hiyerarşisi ve kanunilik güvencesi şu şekilde açıklanmıştır:

"Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları üzerine yürürlüğe giren 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu; elde edilecek verilerin sınırlarını, Değerlendirme Komisyonu'nun çalışma usulünü ve kişisel verilerin korunmasını kanuni güvenceye bağlamıştır. İdare, güvenlik soruşturmasında soyut iddialarla değil, 7315 sayılı Kanun'da öngörülen temel ilkelere, usul ve esaslara uygun olarak yorum içermeyen olgusal verilerle denetime elverişli inceleme yapmak mecburiyetindedir."

C) Ceza Mahkemesi Beraat Kararlarının İdareyi Bağlayıcılığı

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK), E. 2024/1766, K. 2025/831 (14.04.2025) (ve E. 2021/1865, K. 2022/531) sayılı emsal kararında idari yargının ve idarenin ceza mahkemesi beraatine saygı gösterme ilkesini şu şekilde mühürlemiştir:

"Güvenlik soruşturmasıyla ilgili uyuşmazlıklara bakan idari mahkemelerin ve idarenin fiilin sübutuyla ilgili olarak ceza mahkemesinin ulaştığı kanaate saygı göstermesi ve bunu sorgulayacak ifadeler kullanmaması beklenir. Aksi takdirde kişinin ceza mahkemesinde beraat etmiş olmasının bir anlamı kalmaz. Bu bakımdan idari mahkemeler dâhil devletin diğer otoritelerinin beraat kararından şüphe duyulmasına yol açacak tutumlardan kaçınması masumiyet karinesinin asgari gereğidir."

D) 7315 m. 4/ç Kapsamında HAGB ve Görevin Gerektirdiği Niteliklerin Somut İncelenmesi

Danıştay 12. Dairesi, E. 2023/7070, K. 2025/5613 (09.12.2025) sayılı kararında 7315 sayılı Kanun m. 4/ç çerçevesinde HAGB değerlendirmesine ilişkin en güncel ölçütü koymuştur:

"7315 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (ç) bendinde yer alan hüküm kapsamında olayların ve olguların değerlendirilmesinde; hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen davacının fiilinin niteliği göz önüne alındığında, eylemin kamu görevi ile bağdaşmayacak nitelikte ve bu görevin icrasına engel oluşturacak özellikte ve ağırlıkta olmadığı anlaşılmış olup, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle tesis edilen fesih işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır."

10. Davayı Kazandıktan Sonra Memuriyete Başlama ve Tazminat Süreci

İdare Mahkemesi iptal kararı verdiğinde süreç şu şekilde işler:

1. 30 Günlük Uygulama Süresi: İYUK m. 28 gereğince idare, mahkeme kararının kendisine tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde adayın atamasını yapmak ve göreve başlatmak zorundadır. İdarenin "biz istinafa başvurduk, istinaf sonucunu bekleyeceğiz" deme hakkı kanunen yoktur.
2. Göreve Başlatmama Suçu: Mahkeme kararını 30 gün içinde uygulamayan kamu görevlileri ve atama amirleri hakkında TCK m. 257 (Görevi Kötüye Kullanma) suçundan ceza davası ve kişisel tazminat davası açılır.
3. Maaş Farklarının Hesabı: İptal kararının ardından idare, adayın açıkta kaldığı tüm aylara ilişkin maaş, tazminat ve sosyal yardımlarını hesaplayarak yasal faiziyle adayın banka hesabına yatırır; intibak ve kıdem terfilerini geriye dönük işler.

Resmi Mevzuat ve Yargı Kaynakları:
• 7315 Sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu
• 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK)
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (m. 38, 70, 128)
• Danıştay Emsal Karar Bilgi Bankası (12. Daire İçtihatları)