Burdur İş Hukuku, Kıdem Tazminatı ve İş Kazaları Rehberi
4857 sayılı İş Kanunu ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümleri ışığında işçi alacakları, haklı nedenle fesih, iş kazası tazminatları ve zorunlu arabuluculuk süreci.
Özet & Hukuki Çıkarım:
- 1. Zorunlu Arabuluculuk: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 gereğince işçi veya işveren tarafından açılacak kıdem, ihbar, fazla mesai ve işe iade davalarında Burdur Arabuluculuk Bürosu'na başvurulması dava şartıdır.
- 2. Haklı Nedenle Fesih (m. 24/II): Ücretin veya fazla mesainin ödenmemesi ya da SGK priminin gerçek ücretten yatırılmaması durumunda işçi sözleşmeyi derhal feshederek kıdem tazminatına hak kazanır.
- 3. İş Kazası Tazminatı: İş kazalarında işverenin kusur durumu ve SGK müfettiş raporları doğrultusunda geçici/sürekli iş göremezlik tazminatı ile manevi tazminata hükmedilir.
1. Kıdem ve İhbar Tazminatının Hukuki Esasları
1475 sayılı Kanun m. 14 uyarınca en az 1 yıl süreyle çalışan işçinin, iş sözleşmesinin haklı bir neden olmaksızın feshedilmesi veya işçi tarafından İş Kanunu m. 24 uyarınca haklı nedenle feshedilmesi halinde kıdem tazminatı ödenir. Giydirilmiş brüt ücret üzerinden her tam yıl için 30 günlük ücret tutarında hesaplama yapılır.
2. İş Kazası ve Maluliyet Tazminat Davaları
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 13 kapsamında tanımlanan iş kazalarında, işverenin 6331 sayılı Kanun uyarınca gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alıp almadığı incelenir. Sürekli iş göremezlik (maluliyet) oranı Adli Tıp Kurumu ilgili İhtisas Kurulu raporuyla tespit edilir ve aktüerya bilirkişisi tarafından maddi tazminat hesabı çıkarılır.
3. Fazla Mesai ve Ücret Alacaklarının İspatı
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma olarak kabul edilir. İmzalı bordrolarda fazla mesai sütunu boş ise veya bordro sahteliği iddiası varsa işyeri kayıtları, giriş-çıkış kartları ve tanık beyanları değerlendirilir. Tanığa dayalı hesaplamalarda Yargıtay yerleşik içtihadı uyarınca makul oranda (%30-%40) taktiri indirim yapılır.
4. İşe İade Davası Prosedürü ve Süreler
4857 sayılı İş Kanunu m. 18-21 uyarınca iş güvencesi kapsamında (en az 30 işçi çalıştıran ve 6 aylık kıdemi olan) bulunan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak tarihinden itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir.
5. Zorunlu Arabuluculuk Usulü
Dava şartı arabuluculuk aşamasında taraflar uyuşmazlığı mahkeme öncesinde müzakere eder. Arabuluculuk sürecinde düzenlenen anlaşma tutanağı ilam (mahkeme kararı) niteliğindedir ve sonradan aynı konuda dava açılamaz.
6. Güncel Yargıtay Emsal Kararları
"...İşçinin fazla çalışma ücretlerinin ve diğer işçilik alacaklarının ödenmemesi işçi açısından 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca haklı fesih sebebidir. Bu durumda iş sözleşmesini fesheden işçi kıdem tazminatına tam olarak hak kazanır..."
"...İşverenin iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alma yükümlülüğü objektif özen borcunu kapsar. Tehlikeli iş kollarında mevzuatta öngörülen eğitim ve koruyucu teçhizat temin edilmeksizin meydana gelen iş kazalarında işverenin kusuru ve tazminat sorumluluğu esastır..."
7. Sıkça Sorulan Sorular
İş davalarında görevli ve yetkili mahkeme neresidir?
7036 sayılı Kanun uyarınca davalı işverenin yerleşim yeri veya işin görüldüğü yer İş Mahkemesi; müstakil iş mahkemesi bulunmayan ilçelerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla) görevlidir.
İşe iade davası kazanıldığında işverenin yükümlülüğü nedir?
İşveren işçiyi 1 ay içinde işe başlatmak veya 4 ila 8 aylık ücret tutarında iş güvencesi tazminatı ile en çok 4 aya kadar boşta geçen süre ücretini ödemek zorundadır.