ÖZET & HUKUKİ ÇIKARIM:
- Kesin İstinaf Kararlarına Karşı Olağanüstü Kanun Yolu: 5271 sayılı CMK m. 286/2 uyarınca temyiz sınırı altında kalarak istinaf aşamasında kesinleşen bölge adliye mahkemesi (BAM) ceza dairesi kararlarına (5 yıl ve altı hapis cezaları, miktarı ne olursa olsun adli para cezaları, 10 yıl ve altı suçlarda beraat kararlarının esastan reddi vb.) karşı olağan temyiz yolu kapalıdır. Bu kararlarda hukuka aykırılık bulunduğu takdirde başvurulabilecek birincil olağanüstü kanun yolu CMK m. 308/A uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığının itiraz yetkisidir.
- Lehe ve Aleyhe İtirazda Süre ile "Esaslı Hata" Güvencesi: Sanık lehine yapılacak CMK m. 308/A başvurularında hiçbir süre sınırı aranmaz (infaz aşamasında dahi her zaman istemde bulunulabilir). Sanık aleyhine itirazda ise kararın kendisine (BAM Cumhuriyet Başsavcılığına) verildiği tarihten itibaren 1 aylık hak düşürücü süre geçerlidir; ayrıca 7445 sayılı Kanun m. 22 uyarınca aleyhe itiraz için "kararı etkileyecek nitelikte esaslı bir hatanın bulunması" zorunlu olup itiraz sanık veya müdafiine tebliğ edilerek 2 hafta yazılı savunma hakkı tanınır.
- Başkanlar Kurulu Denetimi, Tek Seferlik Tüketilme ve 2026 Reformu: İtirazı yerinde görmeyen BAM Ceza Dairesi dosyayı BAM Ceza Daireleri Başkanlar Kuruluna gönderir; Kurul kararları kesindir ve daireyi bağlar. Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 2026 tarihli içtihadı uyarınca Başkanlar Kurulu kararıyla bu olağanüstü denetim yolu uygulamada ve yerleşik içtihatta tüketilmiş kabul edilmektedir; aynı karara karşı ikinci kez CMK m. 308/A itirazı üzerine verilen kararlar hukuki değerden yoksun sayılmaktadır (yeni olay veya delil ortaya çıkması hâlinde ise CMK m. 311 yargılamanın yenilenmesi yolu işletilir). Ayrıca 31.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun m. 17 ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz süresi (CMK m. 308) 3 aya çıkarılırken, CMK m. 308/A'daki 1 aylık aleyhe itiraz süresi muhafaza edilmiştir.
İçindekiler
- 1. CMK m. 308/A Nedir? BAM Cumhuriyet Başsavcılığının İtiraz Yetkisi ve Hukuki Niteliği
- 2. Hangi Kararlara Karşı CMK m. 308/A Yoluna Başvurulabilir? (CMK m. 286/2 ve Bozma Ayrımı)
- 3. Suç Vasfı Hatası ve Bağlantılı Suçlarda Kısmi Kesinleşme: Neden Temyiz Edilemez?
- 4. Sanık Lehine ve Aleyhine İtiraz Ayrımı: Süreler, "Esaslı Hata" Şartı ve Savunma Güvenceleri
- 5. Başvuru Usulü ve İnceleme Mercii: Ceza Dairesi ile Başkanlar Kurulu Süreci
- 6. Tek Seferlik Başvuru (Tüketilme) İlkesi: İkinci Kez CMK m. 308/A Uygulaması
- 7. Karşılaştırmalı Analiz: CMK m. 308/A, CMK m. 308 (7589 s.K.) ve Kanun Yararına Bozma (CMK m. 309)
- 8. İnfazın Durdurulması ve AYM Bireysel Başvuru Süresine (30 Gün) Etkisi
- 9. Sıkça Sorulan Sorular (CMK m. 308/A Uygulaması)
Türk ceza yargılamasında 20 Temmuz 2016 tarihinde Bölge Adliye Mahkemelerinin (istinaf) faaliyete geçmesiyle birlikte, ilk derece ceza mahkemelerinden verilen her hükmün mutlaka Yargıtay temyiz denetiminden geçmesi dönemi sona ermiştir. Kanun koyucu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 286. maddesinin ikinci fıkrasında sayılan belirli ceza miktarları ve karar türleri bakımından istinaf incelemesini nihai kabul etmiş; bu kararlara karşı Yargıtay'a temyiz yolunu kapatmıştır. Ne var ki uygulamada, istinaf aşamasında kesinleşen 5 yıl ve altı hapis cezalarında veya adli para cezalarında açık hukuka aykırılıklar, zamanaşımı ihlalleri, hatalı içtima uygulamaları yahut eksik araştırma kaynaklı mağduriyetler yaşanabilmektedir.
İşte tam bu noktada, istinaf sonrası kesinleşen ceza mahkemesi kararlarındaki hukuka aykırılıkların giderilebilmesi için kanun sistematiğimizde yer alan en kritik olağanüstü kanun yolu, 5271 sayılı CMK'nın 308/A maddesinde düzenlenen "Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığının itiraz yetkisi" kurumudur. Yürürlükteki mevzuat hükümleri, Anayasa Mahkemesinin temel hak güvenceleri ve 2026 tarihli Yargıtay Ceza Genel Kurulu ile Ceza Dairesi içtihatları çerçevesinde şekillenen CMK m. 308/A rejimi; hem sanık müdafileri hem de katılan vekilleri açısından eksiksiz bilinmesi gereken teknik usul kurallarına tabidir.
1. CMK m. 308/A Nedir? BAM Cumhuriyet Başsavcılığının İtiraz Yetkisi ve Hukuki Niteliği
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Kanun Yolları" başlıklı Altıncı Kitabının "Olağanüstü Kanun Yolları" başlıklı Üçüncü Kısmının Birinci Bölümünde yer alan 308/A maddesi, Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinin temyiz yolu kapalı olan kesin nitelikteki kararlarının yeniden denetlenmesini sağlayan olağanüstü bir kanun yoludur. Bu mekanizma, Yargıtay dairelerinin kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına tanınan CMK m. 308 itiraz yetkisinin istinaf düzeyindeki karşılığı olarak hukukumuza kazandırılmıştır.
Bu olağanüstü denetim yolunun kapsamını, sürelerini, sanık lehine ve aleyhine uygulanacak güvenceleri ile Başkanlar Kurulu sürecini düzenleyen yürürlükteki 5271 sayılı CMK m. 308/A metni şu şekildedir:
5271 SAYILI CMK MADDE 308/A (GÜNCEL METİN):"(1) Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kesin nitelikteki kararlarına karşı bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığı, re’sen veya istem üzerine, kararın kendisine verildiği tarihten itibaren bir ay içinde kararı veren daireye itiraz edebilir. Sanığın lehine itirazda süre aranmaz. Sanık aleyhine itiraz edilebilmesi için kararı etkileyecek nitelikte esaslı bir hatanın bulunması zorunlu olup, bu itiraz sanık veya müdafiine daire tarafından tebliğ olunur. Tebligat, ilgililerin dava dosyasından belirlenen son adreslerine yapılmasıyla geçerli olur. İlgililer, tebliğden itibaren iki hafta içinde yazılı olarak cevap verebilir. Daire, mümkün olan en kısa sürede itirazı inceler ve yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı itirazı incelemek üzere ceza daireleri başkanlar kuruluna gönderir. Kurula gönderilen itiraz hakkında, kararına itiraz edilen dairenin başkanı veya görevlendireceği üye tarafından kurula sunulmak üzere bir rapor hazırlanır. Kurulun itirazın kabulüne ilişkin kararları, gereği için dairesine gönderilir. Kurulun verdiği kararlar kesindir. Dörtten fazla ceza dairesi olan bölge adliye mahkemelerinde Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından daire başkanları arasından belirlenen ve dört üyeden oluşan başkanlar kurulu bu incelemeyi yapar. Başkanlar kurulunun bu maddeye ilişkin çalışma usul ve esasları, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir."
Bu düzenlemenin temel amacı, temyiz sınırı altında kaldığı için Yargıtay denetimine gidemeyen ancak maddi hukuka veya ceza muhakemesi normlarına açıkça aykırı olan kesin nitelikteki istinaf kararlarının, BAM bünyesinde yer alan iç denetim ve Başkanlar Kurulu mekanizmasıyla düzeltilmesini sağlamaktır. Nitekim Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 16.06.2026 tarihli ve E. 2025/8041, K. 2026/4675 sayılı kararında, BAM ceza dairesinin karar verdikten sonra dosyadan el çekmiş olduğunu, kesinleşen kararı kendiliğinden (re'sen) ek kararla ele alıp yeniden hüküm kuramayacağını, kesinleşen kararın ancak BAM Cumhuriyet Başsavcılığının CMK m. 308/A itirazı üzerine yeniden ele alınabileceğini açıkça vurgulamıştır:
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2025/8041, K. 2026/4675, T. 16.06.2026:"Mahkemenin esas hakkında karar vermesi ile dosyadan el çekmiş olduğu, kendiliğinden dosyayı ele alamayacağı, bir karar veremeyeceği, karara yapılan itiraz üzerine itiraz merciince talebin reddine karar vermesi ile kararın kesinleştiği, kesinleşen kararlara karşı 5271 sayılı Kanun'un 308/A-1 maddesi 'Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kesin nitelikteki kararlarına karşı bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı, re’sen veya istem üzerine, kararın kendisine verildiği tarihten itibaren bir ay içinde kararı veren daireye itiraz edebilir. Sanığın lehine itirazda süre aranmaz' hükmü gereğince Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine dosyanın ele alınarak incelenebileceği, dosyayı re'sen inceleyerek yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağı bulunmadığı halde..."
2. Hangi Kararlara Karşı CMK m. 308/A Yoluna Başvurulabilir? (CMK m. 286/2 ve Bozma Ayrımı)
CMK m. 308/A'nın uygulama alanı, madde metninde geçen "Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kesin nitelikteki kararları" ibaresiyle belirlenmiştir. Burada ilk yapılması gereken ayrım, kararın temyize tabi olup olmadığının ve davanın esasını çözüp çözmediğinin tespitidir.
2.1. CMK m. 286/2 Kapsamındaki Kesin İstinaf Kararları
CMK m. 286/1 uyarınca kural olarak BAM ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir. Ancak CMK m. 286/2 bentleri uyarınca aşağıda sayılan kararlar verildikleri anda kesindir ve Yargıtay'da temyiz edilemez; dolayısıyla bu kararlar doğrudan CMK m. 308/A itirazına elverişlidir:
- 5 Yıl veya Daha Az Hapis ve Adli Para Cezaları (m. 286/2-a): İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair BAM kararları.
- 5 Yıl veya Daha Az Hapis Cezalarını Artırmayan Kararlar (m. 286/2-b): İlk derece mahkemesince beş yıl veya daha az verilen hapis cezasını artırmaksızın (örneğin düzelterek esastan ret veya cezayı indirerek yeniden hüküm kurma suretiyle) verilen BAM kararları.
- Seçenek Yaptırımlar (m. 286/2-c): Hapis cezasından çevrilen seçenek yaptırımlara (TCK m. 50) ilişkin ilk derece mahkemesi kararlarıyla ilgili BAM'ın verdiği seçenek yaptırım kararları ve esastan ret kararları.
- Üst Sınırı 2 Yıla Kadar Olan Suçlar (m. 286/2-d): İlk defa BAM tarafından verilen ve CMK m. 272/3 kapsamı dışında kalan mahkûmiyet kararları hariç olmak üzere, üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl dâhil) hapis cezasını gerektiren suçlar ve bunlara bağlı adli para cezalarına ilişkin her türlü BAM kararı.
- Adli Para Cezasını Gerektiren Suçlar ve Müsadere (m. 286/2-e, f): Sadece adli para cezasını gerektiren suçlara ilişkin her türlü BAM kararı ile yalnızca eşya/kazanç müsaderesine ilişkin esastan ret kararları.
- Beraat, Düşme, Ceza Verilmesine Yer Olmadığı ve Güvenlik Tedbiri (m. 286/2-g, h): On yıl veya daha az hapis cezasını ya da adli para cezasını gerektiren suçlardan ilk derece mahkemesince verilen beraat kararlarına karşı istinafın esastan reddi kararları ile düşme, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbirine dair BAM kararları.
- Çoklu Ceza ve Kararlar (m. 286/2-ı): Yukarıdaki bentlerde yer alan sınırlar içinde kalmak koşuluyla aynı hükümde cezalardan ve kararlardan birden fazlasını içeren BAM kararları (örneğin bir dosyada birden fazla 3'er yıl hapis cezası bulunması hâlinde her suç bağımsız değerlendirilir).
Önemli İstisna (CMK m. 286/3 ve Özel Kanunlar): İkinci fıkra sınırları içinde kalsa dahi, CMK m. 286/3'te sayılan katalog suçlarda (hakaretin kamu görevlisine/kurul hâlinde çalışanlara karşı işlenmesi [TCK m. 125/3], halkı kin ve düşmanlığa tahrik [TCK m. 216], halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma [TCK m. 217/A], Cumhurbaşkanına hakaret [TCK m. 299], silahlı örgüt [TCK m. 314] vb.) ve ayrıca 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m. 59/5 uyarınca avukatların görevlerinden doğan suçlarda temyiz yolu daima açıktır. CMK m. 308/A yalnızca temyizi kabil olmayan kesin nitelikteki istinaf kararları için öngörülmüş bulunduğundan, ceza miktarı kesinlik sınırının altında kalsa dahi CMK m. 286/3 kapsamında temyizi kabil olan bu kararlar CMK m. 308/A itirazının konusunu oluşturamaz; bunlara karşı doğrudan CMK m. 291 uyarınca Yargıtay'da temyiz kanun yolu işletilmelidir.
2.2. BAM Bozma Kararlarına Karşı CMK m. 308/A İşlemez
Uygulamada sıkça tereddüt edilen hususlardan biri, BAM ceza dairesinin CMK m. 280/1-(e) ve (f) bentleri uyarınca verdiği bozma kararlarına karşı BAM Cumhuriyet Başsavcılığının CMK m. 308/A uyarınca itiraz edip edemeyeceğidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 03.06.2026 tarihli ve E. 2024/330, K. 2026/338 sayılı kararında (ve bu kararda atıf yaptığı CGK, 07.01.2026 tarihli ve 319-16 sayılı kararında) bu tartışmaya kesin nokta koymuştur. Buna göre, BAM ceza dairesinin verdiği bozma kararları davanın esasını çözen kesin nitelikte kararlar olmadığından, ne usulüne uygun bozma kararlarına ne de kanunun tanımadığı sebeplerle (yetki aşımıyla) verilen esastan bozma kararlarına karşı CMK m. 308/A itiraz yolu işletilemez:
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2024/330, K. 2026/338, T. 03.06.2026:"Oysa Bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin bozma verebileceği durumlar ancak yukarıda belirtilen ve davanın esasını çözmeyip temyiz edilmesi ve ilk derece mahkemesince direnilmesi imkânı dahi bulunmayan kararlardır. Kanunun vermediği bir yetkiye dayanarak verilen bozma kararlarının ise kesin nitelikte sayılmasından ve bu sebeple CMK'nın 308/A maddesinde belirtilen kararlar kapsamında farz edilerek bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığının itirazına konu olmasından söz etmek mümkün değildir. Bölge adliye mahkemesinin bozma kararı verebileceği sınırlı hukuka aykırılıklarda kanun koyucu hukuka aykırılığın bir an önce çözüme kavuşturulması ile yargılamanın uzamasının önüne geçip makul sürede kesinleşmenin sağlanmasını amaçladığından olağan kanun yoluna başvurulmasını dahi öngörmemiştir. Yüksek Ceza Genel Kurulu'nun 07.01.2026 tarihli ve 319-16 sayılı kararı ile de; Bölge adliye mahkemesinin usulüne uygun bozma kararlarının, CMK'nın 308/A maddesinde düzenlenen itiraza da konu olamayacağı benimsenmiştir."
Bu noktada 24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun'un 25. maddesiyle CMK m. 280/1-e'de yapılan önemli değişikliği de hatırlatmak gerekir. Söz konusu değişiklikle "maddenin birinci fıkrasının (g) ve (h) bentleri hariç diğer bentlerinde" ibaresi "maddede" şeklinde değiştirilmiş; böylece CMK m. 289/1 kapsamındaki hükmün gerekçe içermemesi ve savunma hakkının sınırlandırılması hâlleri de yeniden BAM bozma sebebi yapılmıştır. Ancak Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 07.05.2026 tarihli ve E. 2025/14181, K. 2026/6102 sayılı kararında, 7571 sayılı Kanun sonrası dahi CMK m. 280/1-e,f dışındaki maddi vakıa ve sübut gerekçeleriyle BAM tarafından bozma kararı verilmesinin görev kuralına aykırı olup "hukuka açık ve ağır aykırılık taşıması sebebiyle hükümsüz sayılacağını" teyit etmiştir. Bu tür yetkisiz bozma kararlarında denetim, bozma üzerine kurulan yeni hükmün temyiz edilmesi aşamasında (şartları varsa) Yargıtay tarafından yapılmaktadır; CMK m. 308/A bu aşamada devreye sokulamaz.
3. Suç Vasfı Hatası ve Bağlantılı Suçlarda Kısmi Kesinleşme: Neden Temyiz Edilemez?
Ceza yargılaması pratiğinde avukatların ve sanıkların en sık düştüğü usul hatası, ilk derece mahkemesince 5 yıl veya daha az hapis cezasına hükmedilip istinafta esastan reddedilen bir dosyada, "suç vasfı yanlış belirlendi, aslında başka bir suç oluştu" ya da "aynı dosyada bağlantılı başka bir suç temyize tabi" gerekçesiyle doğrudan Yargıtay'a temyiz dilekçesi sunmaktır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve Anayasa Mahkemesi 2026 yılı içinde bu iki meselede son derece net içtihatlar geliştirmiştir.
3.1. Suç Vasfı Hatası İddiasıyla Temyiz Yolu Açılmaz (CGK E. 2024/421, K. 2026/337)
Eski 1412 sayılı CMUK dönemindeki uygulamalardan kalma bir alışkanlıkla, bazı dosyalarda suç vasfının yanlış tayin edildiği iddiasının kesinlik sınırını aşan temyiz imkânı doğurduğu ileri sürülmekteydi. Ancak Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 03.06.2026 tarihli ve E. 2024/421, K. 2026/337 sayılı kararında, istinaf sisteminin yapısını ve AYM'nin CMK m. 308/A kararını esas alarak bu kapıyı kapatmıştır. Karara göre; ilk derece mahkemesince belirlenen suç vasfının BAM tarafından sanık aleyhine değiştirildiği hâller müstesna olmak üzere, CMK m. 286/2-a ve (b) kapsamındaki 5 yıl ve altı hapis cezalarında suç vasfına yönelik temyiz başvuruları dahi esastan incelenemez ve CMK m. 298 gereğince usulden reddedilir:
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2024/421, K. 2026/337, T. 03.06.2026:"Şu hale göre; iş bu görüşmede müzakere edilmeyen, ilk derece mahkemelerince belirlenen suç vasfının, bölge adliye mahkemesi tarafından sanık aleyhine değiştirildiği haller müstesna olmak üzere; ilk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adlî para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları (CMK madde 286/2-a) ve ilk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları (CMK madde 286/2-b) ile ilgili olarak; suç vasfının hatalı belirlendiğinden bahisle açılan temyiz davalarının esastan incelenemeyeceğinin kabulü gerekir. Mahiyeti itibarıyla temyizi kabil olmayan kararla ilgili istem, CMK'nın 298 gereğince (usulden) reddedilmelidir."
Aynı kararda Ceza Genel Kurulu, bu tür kesin nitelikteki kararlarda suç vasfının veya hukuki nitelendirmenin hatalı olduğu düşünülüyorsa başvurulacak hukuki mekanizmanın CMK m. 308/A olduğunu açıkça hatırlatmıştır. Bu nedenle 5 yıl veya daha az hapis cezası veren bir istinaf onama (esastan ret) kararında zaman kaybetmeden hem BAM Cumhuriyet Başsavcılığına CMK m. 308/A isteminde bulunulmalı hem de aşağıda açıklanan Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru süresi takip edilmelidir.
3.2. Bağlantılı Suçlarda Kısmi Kesinleşme Sorunu (AYM Fatma İyitütüncü Kararı ve CGK E. 2024/491, K. 2026/443)
Aynı sanık hakkında birbirine bağlı iki ayrı suçtan hüküm kurulduğunda —örneğin silahlı örgüte üye olma suçundan 6 yıl 3 ay (temyize tabi), bu suçla aynı maddi vakıaya dayanan nitelikli dolandırıcılık suçundan 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası (kesin nitelikte) verildiğinde veya tek bir yağma/dolandırıcılık fiili iki ayrı mağdura karşı bölünerek birinden 5 yıl üstü diğerinden 5 yıl altı ceza tayin edildiğinde— bağlantılı suçlardan biri istinafta kesinleşip infaza verilirken diğeri Yargıtay'a gitmektedir.
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 27.01.2026 tarihli Fatma İyitütüncü Başvurusunda (B. No: 2020/39936, RG: 02.06.2026 - 33268) bu durumu ele almıştır. Somut olayda başvurucu dolandırıcılık suçundan aldığı 5 yılın altındaki cezayı istinaf sonrası infaz etmiş, ancak aynı maddi vakıaya dayanan terör örgütü üyeliği suçundan Yargıtay bozması sonrası beraat etmiştir. AYM Genel Kurulu, birbiriyle bağlantılı suçlardan biri temyizde devam ederken diğerinin kesinleşip infaza geçmesinin Anayasa m. 36'daki hakkaniyete uygun yargılanma hakkını ihlal ettiğine karar vermiş ve yasal düzenleme yapılması için kararın bir örneğini TBMM'ye bildirmiştir.
Ancak yasama organınca bu konuda yeni bir kanun çıkarılana kadar Yargıtay Özel Dairelerinin nasıl hareket edeceği sorusunu ise Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 01.07.2026 tarihli ve E. 2024/491, K. 2026/443 sayılı kararında yanıtlamıştır. Ceza Genel Kurulu, Fatma İyitütüncü kararına atıf yapmakla birlikte, Yargıtay Özel Dairesinin temyiz edilmemiş veya kesinleşmiş diğer hükmü re'sen ele alıp kaldıramayacağını, çözümün yalnızca CMK m. 308/A ve m. 309 ile aranabileceğini hükme bağlamıştır:
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2024/491, K. 2026/443, T. 01.07.2026:"Bununla birlikte, davasız yargılama olmaz (ne procedat judex ex officio). Kanunun tanıdığı istisnalar dışında mahkeme re'sen harekete geçemez. Bu kadim ve temel ilke göz ardı edilerek usulüne uygun şekilde açılmış bir temyiz davası bulunmadığı halde, verildiği anda kesin (CMK madde 272/3) olan veya kanun yoluna müracaat edilmemesi nedeniyle ya da istinaf incelemesi ile kesinleşen hükümlerin re'sen temyiz incelemesine tabi tutulmaları mümkün değildir. Sorunun, hukuka aykırı olduğu halde kesinleştiği düşünülen hükümlerin, yine kanunun öngördüğü yol ve yöntemlerle (CMK madde 308/A, 309) ortadan kaldırılmasına tevessül edilerek çözülmesi gerektiği kabul edilmelidir. Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kesin nitelikteki kararlarına karşı başvurulabilecek kanun yolu CMK'nın 308/A maddesinde itiraz olarak düzenlenmiş olmakla, Kanun'un öngörmediği bir istisnayı yargı kararları ile oluşturmak, suçun niteliği veya sübuta yönelik başvuruların, kanun yolunu temyiz olarak değiştireceğini kabul etmek olanaksızdır."
Ayrıca aynı olayda birden fazla sanık yargılanıp da sanıklardan biri temyiz başvurusu üzerine Yargıtay'dan bozma kararı alır, diğer sanık ise temyiz etmediği için hakkındaki BAM kararı kesinleşirse ne olur? Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 01.07.2026 tarihli ve E. 2025/4353, K. 2026/5618 sayılı kararında, temyiz isteminde bulunmadığından hakkında nitelikli yağma hükmü kesinleşen inceleme dışı diğer sanık bakımından da "Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığınca itiraz yoluna başvurulabileceği" yönünde doğrudan CMK m. 308/A adresini işaret etmiştir.
4. Sanık Lehine ve Aleyhine İtiraz Ayrımı: Süreler, "Esaslı Hata" Şartı ve Savunma Güvenceleri
CMK m. 308/A, itirazın sanık lehine mi yoksa sanık aleyhine mi yapıldığına göre tamamen farklı iki hukuki rejime tabidir. Bu ayrımın kökeni, Anayasa Mahkemesinin tarihi iptal kararında yatmaktadır.
4.1. Sanık Lehine İtirazda Süresiz Başvuru Hakkı
CMK m. 308/A fıkra 1'in ikinci cümlesi son derece açıktır: "Sanığın lehine itirazda süre aranmaz." Sanık lehine itiraz; beraat verilmesi gereken yerde mahkûmiyet verilmesi, zamanaşımının dolmuş olması, şikâyetten vazgeçme veya uzlaştırma/önödeme şartının gözetilmemesi, temel cezanın hatalı belirlenmesi, zincirleme suç veya teşebbüs indiriminin uygulanmaması, tekerrür/müsadere hatası yahut sanığın beraat eden diğer sanıkla aynı durumda olması gibi her türlü lehe hukuka aykırılık iddiasına dayanabilir.
Sanık lehine başvuruda süre sınırı bulunmadığı için, kesinleşen istinaf kararının üzerinden aylar hatta yıllar geçmiş olsa bile —örneğin hükümlü cezasını cezaevinde infaz ederken veya infazı tamamlanmış olsa dahi adli sicil ve hukuki sonuçların ortadan kaldırılması için— Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığından CMK m. 308/A uyarınca itiraz yoluna başvurması istenebilir.
4.2. AYM İptal Kararı (E. 2021/48, K. 2022/7) ve Sanık Aleyhine İtirazın 3 Zorunlu Şartı
Maddenin 2017 tarihli ilk hâlinde sanık aleyhine itiraz için hiçbir maddi kriter öngörülmemiş, sanığa itirazdan haberdar edilme ve cevap verme hakkı da tanınmamıştı. Anayasa Mahkemesi, 26.01.2022 tarihli ve E. 2021/48, K. 2022/7 sayılı norm denetimi kararında (RG: 14.04.2022 - 31809) bu eksikliği anayasaya aykırı bularak CMK m. 308/A'nın birinci cümlesini "sanığın aleyhine itirazlar" yönünden iptal etmiştir. AYM kararında iki temel anayasal ilkeye dayanmıştır:
- Aynı Fiilden Birden Fazla Yargılanmama / Cezalandırılmama İlkesi (Ne Bis In Idem): Kesin nitelikte bir hükümle yargılama sona erdikten sonra sanık aleyhine yeniden süreç başlatılabilmesi için, AİHS Ek 7 No.lu Protokol'ün 4/2. maddesi uyarınca ancak yeni delil ortaya çıkması veya davanın sonucunu etkileyebilecek esaslı bir kusurun tespit edilmesi gibi istisnai sebeplerle sınırlama getirilmesi gerekir; sınırsız aleyhe itiraz yetkisi hukuki güvenliği ihlal eder.
- Silahların Eşitliği ve Çelişmeli Yargılama İlkesi: Aleyhine kesinleşmiş hükmün değişmesi tehlikesiyle karşılaşan sanığın, BAM Cumhuriyet Başsavcılığının itiraznamesinden haberdar edilip buna karşı savunma sunamaması Anayasa m. 36 kapsamında adil yargılanma hakkını zedeler.
Bu iptal kararının ardından 28.03.2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanun m. 22 (ve süre uyarlaması için 7499 sayılı Kanun) ile sanık aleyhine CMK m. 308/A itirazı şu 3 zorunlu yasal güvenceye bağlanmıştır:
- 1. Güvence — 1 Aylık Hak Düşürücü Süre: BAM Cumhuriyet Başsavcılığı, sanık aleyhine itirazını ancak kararın kendisine (BAM Cumhuriyet Başsavcılığına) verildiği tarihten itibaren 1 ay içinde yapabilir. Bu hak düşürücü süre geçtikten sonra katılanın istemi üzerine dahi sanık aleyhine CMK m. 308/A itirazı yapılamaz.
- 2. Güvence — "Kararı Etkileyecek Nitelikte Esaslı Bir Hatanın Bulunması" Şartı: Sanık aleyhine itiraz edilebilmesi için olağan bir takdir farkı veya delillerin farklı yorumlanması yeterli değildir; hükme doğrudan etki eden açık ve esaslı bir maddi ya da usuli hukuk hatası (örneğin açıkça sabit suçta beraat verilmesi, kanuni alt sınırın altında ceza tayini, zorunlu içtima/tekerrür veya müsadere hükmünün unutulması gibi) bulunmalıdır.
- 3. Güvence — Zorunlu Tebliğ ve 2 Haftalık Yazılı Cevap Hakkı: Sanık aleyhine yapılan itiraz, kararı veren BAM Ceza Dairesi tarafından sanık veya müdafiine tebliğ olunur. Tebligat, ilgililerin dava dosyasından belirlenen son adreslerine yapılmasıyla geçerli olur. Sanık veya müdafii, tebliğden itibaren 2 hafta içinde yazılı olarak cevap verebilir. Savunma hakkı tanınmadan dosya Başkanlar Kuruluna gönderilemez veya aleyhe düzeltme kararı verilemez.
5. Başvuru Usulü ve İnceleme Mercii: Ceza Dairesi ile Başkanlar Kurulu Süreci
CMK m. 308/A uygulamasında vatandaşlar ve müdafiler doğrudan BAM Ceza Dairesine "itiraz dilekçesi" veremezler. Zira itiraz yetkisi münhasıran Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığına aittir. Tarafların yaptığı işlem, BAM Cumhuriyet Başsavcılığına yönelik "CMK m. 308/A Uyarınca İtiraz Yoluna Başvurulması İstemi" (istem dilekçesi) sunmaktır.
5.1. Kimler Başsavcılıktan İtiraz İsteminde Bulunabilir?
BAM Cumhuriyet Başsavcılığı hukuka aykırılığı re'sen (dosya kendisine görüldü için geldiğinde) fark edip itiraz edebileceği gibi "istem üzerine" de harekete geçebilir. İstemde bulunabilecek kişiler; sanık, sanığın müdafii, yasal temsilcisi, eşi, katılan, katılan vekili ile davaya katılma isteği karara bağlanmamış ya da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş olanlardır. Bu noktada teknik bir ayrımın altını çizmek gerekir: Yasal 1 aylık hak düşürücü süre münhasıran BAM Cumhuriyet Başsavcılığının itiraz yetkisine ilişkindir; sanık, müdafi, katılan veya suçtan zarar gören tarafından sunulan istem dilekçesi ise Başsavcılığın itiraz mekanizmasını harekete geçirmeye yönelik teknik bir "ihbar/başvuru" niteliğindedir. Dolayısıyla katılan veya suçtan zarar görenin sanık aleyhine itiraz istemi vermesi durumunda dahi, Başsavcılığın itiraznamesini kararın kendisine verildiği tarihten itibaren 1 aylık süre içinde daireye sunması zorunludur; taraf isteminin 1 ay içinde Başsavcılığa verilmiş olması süreyi tek başına durdurmaz veya uzatmaz. Bu nedenle mağdur ve katılan vekillerinin kararın Başsavcılığa tevdi tarihini beklemeden derhâl yazılı istemde bulunması hayati önem taşır.
5.2. İki Kademeli İnceleme ve Başkanlar Kurulu Kararının Bağlayıcılığı
BAM Cumhuriyet Başsavcılığı istemi haklı bulur (veya re'sen harekete geçer) ise gerekçeli bir itirazname düzenleyerek kararı veren BAM Ceza Dairesine gönderir. Başsavcılık istemi yerinde görmezse istemi reddeder; Başsavcılığın itiraz etmeme kararına karşı ayrıca bir itiraz veya idari yargı yolu bulunmamaktadır.
İtirazname düzenlenip dosyaya sunulduğunda iki aşamalı inceleme süreci başlar:
- 1. Aşama — Kararı Veren BAM Ceza Dairesinin İncelemesi: Daire, itirazı mümkün olan en kısa sürede dosya üzerinden inceler. İtirazı yerinde görürse kendi kararını düzeltir (aleyhe itirazda sanık veya müdafiinin 2 haftalık yazılı cevap süresi beklenmeden karar verilemez). Daire itirazı yerinde görmezse, kendisi esastan ret kararı veremez (ancak aleyhe 1 aylık sürenin geçirilmesi veya bozma kararı gibi itiraza kapalı bir karara başvurulması hâllerinde ön inceleme reddi tartışması gündeme gelebilir); dosyayı incelemek üzere BAM Ceza Daireleri Başkanlar Kuruluna göndermek zorundadır. Kurula gönderilen itiraz hakkında, kararına itiraz edilen dairenin başkanı veya görevlendireceği üye tarafından kurula sunulmak üzere bir rapor hazırlanır.
- 2. Aşama — BAM Ceza Daireleri Başkanlar Kurulunun İncelemesi: Dörtten fazla ceza dairesi bulunan büyük bölge adliye mahkemelerinde (İstanbul, Ankara, İzmir vb.) Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından daire başkanları arasından belirlenen ve dört üyeden oluşan özel Başkanlar Kurulu bu incelemeyi yapar ve Kurulun çalışma usul ve esasları HSK tarafından belirlenir (5235 s.K. m. 28 ve m. 34/1-2 uyarınca Kurula Bölge Adliye Mahkemesi Başkanı başkanlık etmekle birlikte, 5235 sayılı Kanun m. 34–35'teki genel Başkanlar Kurulu ile CMK m. 308/A kapsamındaki 4 üyeli özel kurulun yapısı ve olası 2–2 oy eşitliği durumu doktrinde tartışılmaktadır).
Başkanlar Kurulu itirazı esastan reddederse süreç kesin olarak kapanır. İtirazı kabul ederse "Kurulun itirazın kabulüne ilişkin kararları, gereği için dairesine gönderilir. Kurulun verdiği kararlar kesindir." Dairenin, Başkanlar Kurulunun kabul kararına karşı direnme yetkisi yoktur. Hatta Anayasa Mahkemesi, 11.02.2025 tarihli ve E. 2025/38, K. 2025/34 sayılı kararında, Başkanlar Kurulunun Başsavcılık itirazını kabul edip dosyayı gereği için daireye göndermesinden sonra, ilgili BAM Ceza Dairesinin CMK m. 308/A'nın iptali için AYM'ye itiraz başvurusunda dahi bulunamayacağına hükmetmiştir. Çünkü AYM'ye göre Başkanlar Kurulu kararını verip kabul ettikten sonra artık o aşamada daire tarafından uygulanacak bir CMK m. 308/A kuralı kalmamıştır; daire yalnızca Başkanlar Kurulu kararının gereğini yerine getirmekle yükümlüdür.
5.3. Başkanlar Kurulu Kabulü Sonrası BAM Dairesinin Yeni Hükmü Temyiz Edilebilir mi?
Uygulamada hayati önem taşıyan bir diğer soru da şudur: BAM Ceza Dairesi, Başkanlar Kurulunun kabul kararı üzerine önceki kesin kararını kaldırıp yeniden bir hüküm kurduğunda, bu yeni BAM hükmüne karşı Yargıtay'a temyiz yoluna gidilebilir mi?
Bu sorunun yanıtı, dairenin kurduğu yeni kararın CMK m. 286 kapsamındaki niteliğine bağlıdır. Eğer daire yeni kararında 5 yılın üzerinde bir hapis cezasına hükmeder, ya da daha önce mahkûm ettiği sanık hakkında beraat kararı verir veya kanunda temyizi açık bir sonuca ulaşırsa, artık kurulan bu yeni hüküm CMK m. 286 uyarınca Yargıtay'da temyiz incelemesine tabi olur:
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2026/1513, K. 2026/6185, T. 16.06.2026: İlk derece mahkemesince defter, kayıt ve belgeleri gizleme suçundan verilen 7 ay 15 gün hapis cezası istinaf dairesince esastan reddedilmiş; bunun üzerine BAM Cumhuriyet Başsavcılığının CMK m. 308/A uyarınca sanık lehine yaptığı itirazı Başkanlar Kurulu kesin olarak kabul etmiştir. Daire, kesin ve bağlayıcı olan bu kurul kararı doğrultusunda önceki hükmü kaldırıp beraat kararı vermiş; bu yeni beraat hükmünü ise katılan vekili Yargıtay'da temyiz etmiştir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, yeni beraat kararını CMK m. 286 kapsamında temyiz edilebilir bularak işin esasını incelemiş ve beraat kararını onamıştır.
- Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2024/4635, K. 2026/6052, T. 18.05.2026: Benzer biçimde, Kayseri BAM Cumhuriyet Başsavcılığının CMK m. 308/A itirazının kabulü üzerine 5. Ceza Dairesinin İlk Derece Mahkemesi kararındaki hapis cezasını 2 yıl 11 aydan 3 yıl 4 aya ve müsadere miktarını 1.228.150,46 TL'ye yükselterek düzelttiği yeni hükmün sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 7. Ceza Dairesi temyiz istemini esastan inceleyerek eksik bilirkişi araştırması nedeniyle BAM kararını bozmuştur.
Buradan çıkan kural açıktır: Başkanlar Kurulunun itirazı kabul etmesi üzerine daire tarafından kurulan yeni hüküm, miktar veya nitelik olarak CMK m. 286/2 kesinlik sınırı dışına çıkarsa (örneğin ilk kez BAM tarafından mahkûmiyet/beraat değiştirilmesi veya 5 yıl üstü ceza verilmesi), taraflara yeniden tebliğ edilmeli ve CMK m. 291 uyarınca 2 haftalık temyiz kanun yolu açık tutulmalıdır.
6. Tek Seferlik Başvuru (Tüketilme) İlkesi: İkinci Kez CMK m. 308/A Uygulaması
Sanık lehine CMK m. 308/A itirazında süre sınırının bulunmaması, uygulamada zaman zaman şu soruyu gündeme getirmektedir: "Bir kez CMK m. 308/A başvurusu yapılıp BAM Ceza Dairesi ve Başkanlar Kurulu tarafından reddedildikten sonra, yeni bir hukuki gerekçe veya farklı bir avukatla aynı kesinleşen karara karşı BAM Cumhuriyet Başsavcılığından ikinci kez CMK m. 308/A itirazı istenebilir mi?"
Bu soruya yönelik güncel yargı yaklaşımı, Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 01.10.2026 tarihli ve E. 2025/8281, K. 2026/10922 sayılı emsal kararıyla ortaya konulmuştur; buna göre uygulamada ve yerleşik içtihatta Başkanlar Kurulu kararıyla bu olağanüstü denetim yolunun tüketildiği kabul edilmektedir. Somut olayda İzmir BAM 7. Ceza Dairesinin kesinleşen esastan ret kararına karşı 2024 yılında CMK m. 308/A itirazı yapılmış; Daire düzeltmeye yer olmadığına karar vermiş ve İzmir BAM Ceza Daireleri Başkanlar Kurulu da 07.06.2024 tarihinde itirazı kesin olarak reddetmiştir. Buna rağmen 2025 yılında Başsavcılık aynı kesin karara karşı zamanaşımı gerekçesiyle ikinci kez CMK m. 308/A itirazında bulunmuş, Daire de duruşma açıp önceki kararı kaldırarak düşme kararı vermiştir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi ise bu ikinci kararı "hukuki değerden yoksun" sayarak bozmuştur:
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2025/8281, K. 2026/10922, T. 01.10.2026:"5271 sayılı Kanun'un 308/A maddesinde düzenlenen bu denetim yolu olağanüstü kanun yolu niteliğinde olup, yapılan başvuru üzerine 13.06.2018 tarihli kararı veren İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin 02.05.2024 tarihli ek kararıyla 'düzeltme yapılmasına yer olmadığına ve dosyanın incelenmek üzere İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kuruluna gönderilmesine' karar verilmiştir. İtirazı inceleyen İzmir Bölge Adliye Mahkemeleri Ceza Daireleri Başkanlar Kurulunun kesin nitelikteki 07.06.2024 tarihli kararıyla birlikte sözü edilen denetim yolunun tüketildiği gözetilmeksizin, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 11.04.2025 tarihli 5271 sayılı Kanun'un 308/A maddesi itirazıyla bir defa daha aynı kanun yoluna başvurulması üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesince duruşma açılarak daha önce verilen 13.06.2018 tarihli esastan ret kararı tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmış ise de 07.06.2024 tarihli olağanüstü kanun yolu başvurusu sonucu verilen karardan sonra verilen İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin 29.04.2025 tarihli ikinci kararı hukuki değerden yoksun niteliktedir."
Bu emsal kararın müdafiler açısından taşıdığı stratejik uyarı son derece büyüktür: Yargıtay'ın güncel içtihadı uyarınca CMK m. 308/A yolu, Başkanlar Kurulunun kesin nitelikteki kararıyla bir kez tüketilip kapanan bir olağanüstü denetim yolu olarak kabul edilmektedir. Başsavcılık itirazname düzenleyip Başkanlar Kurulu ret kararı verdikten sonra aynı BAM kararına karşı eksik kalmış başka bir hukuki sebebi ileri sürerek ikinci bir CMK m. 308/A itirazı üzerine verilen kararlar hukuki değerden yoksun sayılmaktadır. Doktrinde yeni bir hukuka aykırılık hâlinde Başsavcılığın re'sen denetim yetkisinin sürüp sürmediği tartışılsa da, yerleşik yargı pratiğinde ikinci başvuru yolunun kapalı tutulması sebebiyle ilk istem dilekçesinin dava dosyasındaki tüm usul ve esas aykırılıklarını —zamanaşımı, şikâyet/uzlaştırma şartı, delil hukuka aykırılığı, suç vasfı, indirim ve lehe yasa hükümlerini— tek seferde, eksiksiz ve belgeleriyle sunacak biçimde hazırlanması şarttır. Öte yandan uygulamada iki durumun birbirinden dikkatle ayrılması gerekir: İlk olarak, tarafın BAM Cumhuriyet Başsavcılığına sunduğu istem dilekçesi üzerine Başsavcılık hiç itirazname düzenlemeden istemi reddetmişse, dosya Ceza Dairesi ve Başkanlar Kurulu önüne hiç taşınmadığından CMK m. 308/A yolu henüz işletilip tüketilmiş sayılmaz ve yeni veya ek hukuki gerekçelerle Başsavcılıktan yeniden istemde bulunulabilir. İkinci olarak, Başsavcılık itirazı üzerine kararı veren BAM Ceza Dairesi dosyayı Başkanlar Kuruluna göndermeden itirazı kendisi kabul edip kararını düzeltmişse, Kurul aşaması henüz tüketilmemiş olur; olağanüstü yolun tüketilmesi, münhasıran Başkanlar Kurulunun kesin nitelikteki ret kararıyla gerçekleşir. Ayrıca karardan sonra yargılamayı etkileyecek yeni bir olay veya yeni bir delil ortaya çıkması durumunda CMK m. 308/A yerine CMK m. 311 uyarınca yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulması mümkündür.
7. Karşılaştırmalı Analiz: CMK m. 308/A, CMK m. 308 (7589 s.K.) ve Kanun Yararına Bozma (CMK m. 309)
Kesinleşmiş bir ceza kararına karşı doğru olağanüstü kanun yolunun seçilebilmesi için CMK m. 308/A'nın; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı itirazı (CMK m. 308), Kanun Yararına Bozma (CMK m. 309) ve Yargılamanın Yenilenmesi (CMK m. 311) ile farklarının net biçimde ortaya konulması gerekir.
Özellikle 16.07.2026 kabul tarihli ve 31.07.2026 Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle CMK m. 308 köklü biçimde güncellenmiştir. Bu düzenleme uyarınca Yargıtay ceza dairelerinin (yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik hariç) kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz süresi dosyanın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren 3 aya çıkarılmış (7589 s.K. Geçici m. 1/8 gereğince yürürlük sonrası teslim edilen dosyalar için) ve 4. fıkrayla istem yapabilecek kişiler açıkça kanuna yazılmıştır. Buna karşılık aynı kanun değişikliği CMK m. 308/A'ya dokunmadığından, BAM Cumhuriyet Başsavcılığının aleyhe itiraz süresi 1 ay olarak kalmaya devam etmektedir.
Diğer önemli ayrım ise Kanun Yararına Bozma (CMK m. 309) iledir. CMK m. 309/1 yalnızca "istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen" karar veya hükümleri kapsar. İlk derece mahkemesi kararı istinaf edilmiş ve BAM tarafından incelenerek kesinleşmişse, artık Adalet Bakanlığı aracılığıyla CMK m. 309 Kanun Yararına Bozma yoluna gidilemez; çünkü karar istinaf incelemesinden geçmiştir. İstinaf incelemesinden geçerek kesinleşen kararlara karşı tek yol CMK m. 308/A'dır (istisnaen ilk derece mahkemesince verilip istinaf edilmeksizin kesinleşen kararlar ile BAM'ın esas istinaf incelemesi yapmaksızın verdiği kararlarda —örneğin CMK m. 279 uyarınca istinaf başvurusunun ön incelemede reddine veya itiraz mercii sıfatıyla verdiği kesin değişik iş kararlarına karşı— CMK m. 309 Kanun Yararına Bozma yolu gündeme gelebilir).
| Karşılaştırma Ölçütü | CMK m. 308/A (BAM Başsavcılığı İtirazı) | CMK m. 308 (Yargıtay Başsavcısı İtirazı — 7589 s.K.) | CMK m. 309 (Kanun Yararına Bozma) | CMK m. 311 (Yargılamanın Yenilenmesi) |
|---|---|---|---|---|
| Konu Edilen Kararlar | BAM ceza dairelerinin kesin nitelikteki kararları (CMK m. 286/2; bozma hariç) | Yargıtay ceza dairelerinin tüm kararları (yargı yeri belirleme ve görevsizlik hariç) | İstinaf veya temyizden geçmeksizin kesinleşen karar ve hükümler | Kesinleşmiş bütün mahkûmiyet veya beraat hükümleri (yeni olay/delil vb.) |
| İtiraz / Başvuru Makamı | BAM Cumhuriyet Başsavcılığı (re'sen veya istem üzerine) | Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı (re'sen veya m. 308/4 istemi üzerine) | Adalet Bakanlığı (Yargıtay C. Başsavcılığı aracılığıyla) | Doğrudan hükmü veren mahkeme (sanık, müdafi, savcı, eş/mirasçı) |
| Nihai İnceleme Mercii | Kararı veren BAM Dairesi; düzeltmezse BAM Ceza Daireleri Başkanlar Kurulu | Kararı veren Yargıtay Dairesi; düzeltmezse Yargıtay Ceza Genel Kurulu | İlgili Yargıtay Ceza Dairesi | Hükmü veren mahkeme (kabul sonrası yeniden yargılama) |
| Sanık Lehine Süre | Süresiz | Süresiz | Süresiz | Süresiz (AİHM kararlarında 1 yıl) |
| Sanık Aleyhine Süre | 1 Ay (kararın kendisine [BAM Cumhuriyet Başsavcılığına] verildiği tarihten) | 3 Ay (7589 s.K. m. 17 ile teslimden) | Süre yok ancak aleyhe sonuç doğurmaz (m. 309/4-c) | Sadece m. 314'teki sınırlı hâllerde (suç zamanaşımı içinde) |
| Aleyhe Sonuç & Savunma | Esaslı hata şart + Sanığa tebliğ ve 2 hafta yazılı cevap hakkı | Mümkün (savunma/tebliğ güvencesi AYM içtihatlarıyla) | Esasa yönelik aleyhe sonuç doğuramaz; cezayı artıramaz | Aleyhe yenileme yalnızca m. 314'teki sahte belge/rüşvet/ikrar hâlleriyle sınırlı |
8. İnfazın Durdurulması ve AYM Bireysel Başvuru Süresine (30 Gün) Etkisi
CMK m. 308/A olağanüstü bir kanun yolu olduğu için, karar BAM ceza dairesinin esastan ret hükmüyle birlikte şeklen ve maddeten kesinleşmiş sayılır. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 5. maddesi uyarınca kesinleşen hapis ve adli para cezası ilamları derhâl infaz edilmek üzere Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. Uygulamada hak kaybına yol açan iki kritik tuzağa azami dikkat edilmelidir:
8.1. CMK m. 308/A Başvurusu İnfazı Kendiliğinden Durdurmaz
BAM Cumhuriyet Başsavcılığına CMK m. 308/A istem dilekçesi verilmiş olması, kesinleşmiş hapis cezasının infazını otomatik olarak durdurmaz veya ertelemez. Hakkında 5 yıl veya daha az hapis cezası istinafta kesinleşen hükümlü hakkında çağrı kâğıdı veya yakalama emri çıkarılabilir. İnfazın durdurulması için hapis cezalarında 5275 sayılı Kanun m. 16 ve m. 17 kapsamında koşulları varsa infazın geri bırakılması/ertelenmesi talep edilmeli (adli para cezalarında ise hüküm aşamasında TCK m. 52/4, infaz aşamasında 5275 sayılı Kanun m. 106/6 uyarınca taksitlendirme hükümleri işletilir), ya da BAM Cumhuriyet Başsavcılığı itiraznamesiyle birlikte dosyanın esası hakkında infazın geri bırakılması (tehiri/durdurulması) yönünde karar alınması istenmelidir. Mevcut cezanızın koşullu salıverilme, açık cezaevine ayrılma ve denetimli serbestlik sürelerini görmek için İnfaz Hesaplama Aracımızı kullanabilir ve adım adım infaz kuralları için İnfaz Hesaplama Rehberimizi inceleyebilirsiniz.
8.2. Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru (30 Günlük Süre) Tuzağı
Uygulamada en ağır ve telafisi imkânsız hak kaybı, Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru süresinin kaçırılmasıdır. 6216 sayılı Kanun'un 47/5. maddesi gereğince bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği (kesin nitelikteki BAM kararının öğrenildiği veya tebliğ edildiği) tarihten itibaren 30 gün içinde yapılması zorunludur.
Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihatlarına göre CMK m. 308/A olağanüstü bir kanun yolu olduğundan, tüketilmesi zorunlu olağan bir başvuru yolu değildir. Dolayısıyla BAM Cumhuriyet Başsavcılığına CMK m. 308/A isteminde bulunulması, 30 günlük bireysel başvuru süresini kesmez ve durdurmaz. Eğer avukat yalnızca BAM Başsavcılığından gelecek cevabı bekler ve 45 gün sonra Başsavcılık istemi reddederse, AYM bireysel başvuru hakkı da süre aşımından kaybedilmiş olur. Bu nedenle temel hak ihlali (savunma hakkı, gerekçeli karar hakkı, masumiyet karinesi, hukuka aykırı delil vb.) söz konusuysa, kesinleşen istinaf kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde AYM'ye bireysel başvuru yapılmalı ve CMK m. 308/A istemi buna paralel (eşzamanlı) olarak yürütülmelidir. Süreç ve kabul edilebilirlik şartları için Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Rehberimizi okuyabilirsiniz.
9. Sıkça Sorulan Sorular (CMK m. 308/A Uygulaması)
CMK m. 308/A başvurusu doğrudan Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesine mi yapılır?
Hayır. İtiraz yetkisi doğrudan sanığa, müdafiye veya katılana değil, Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığına tanınmıştır. Bu nedenle dilekçe, "İtiraz Yoluna Başvurulması İstemi" başlığıyla kararı veren BAM nezdindeki Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben sunulur. Başsavcılık istemi yerinde görürse itirazname düzenleyerek kararı veren daireye gönderir.
5 yılın altında hapis cezası aldım ve suç vasfının yanlış belirlendiğini düşünüyorum; Yargıtay'a temyiz dilekçesi verebilir miyim?
İlk derece mahkemesinin belirlediği suç vasfının BAM tarafından sanık aleyhine değiştirildiği hâller dışında (ve CMK m. 286/3'teki katalog suçlar hariç), 5 yıl ve altı hapis cezaları ile adli para cezalarında suç vasfı hatası ileri sürülse dahi Yargıtay'a temyiz yolu kapalıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 03.06.2026 tarihli ve E. 2024/421, K. 2026/337 sayılı kararı uyarınca bu tür temyiz talepleri CMK m. 298 gereğince usulden reddedilir; başvurulabilecek olağanüstü yol CMK m. 308/A itirazıdır.
Sanık lehine CMK m. 308/A başvurusu için süre sınırı var mıdır?
Hayır. CMK m. 308/A-1 uyarınca sanık lehine itirazda süre aranmaz. Karar kesinleşip infaz aşamasına geçildikten sonra dahi hukuka aykırılık tespiti hâlinde BAM Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulabilir. Buna karşılık katılan lehine (sanık aleyhine) itiraz yetkisi, kararın kendisine (BAM Cumhuriyet Başsavcılığına) verildiği tarihten itibaren 1 aylık hak düşürücü süreyle sınırlıdır.
Sanık aleyhine CMK m. 308/A itirazı yapıldığında sanığa haber verilir mi?
Evet. Anayasa Mahkemesinin E. 2021/48, K. 2022/7 sayılı iptal kararı sonrasında 7445 sayılı Kanun ile getirilen zorunlu güvence gereğince; sanık aleyhine itiraz edilebilmesi için kararı etkileyecek nitelikte esaslı bir hata bulunması şarttır ve bu itiraz kararı veren daire tarafından sanık veya müdafiine tebliğ olunur. İlgililer, tebliğden itibaren 2 hafta içinde yazılı cevap verebilirler.
BAM Başkanlar Kurulu itirazı reddederse ikinci kez CMK m. 308/A yoluna gidilebilir mi?
Hayır. Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 01.10.2026 tarihli ve E. 2025/8281, K. 2026/10922 sayılı kararına göre, BAM Ceza Daireleri Başkanlar Kurulunun kesin nitelikteki kararıyla CMK m. 308/A olağanüstü denetim yolu tüketilmiş kabul edilmektedir. Aynı karara karşı BAM Cumhuriyet Başsavcılığınca ikinci kez CMK m. 308/A itirazında bulunulması üzerine verilen kararlar Yargıtay uygulamasında hukuki değerden yoksun sayılmaktadır. Bununla birlikte iki önemli ayrım gözden kaçırılmamalıdır: (1) BAM Cumhuriyet Başsavcılığı tarafın ilk istemini hiç itirazname düzenlemeden reddetmişse yol tüketilmiş sayılmaz ve yeniden istemde bulunulabilir; (2) İlk itirazı Başkanlar Kurulu değil de kararı veren daire kendisi kabul edip düzeltmişse kurul aşaması henüz tüketilmemiş olur. Ayrıca sonradan yeni bir olay veya delil ortaya çıkması hâlinde CMK m. 311 uyarınca yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulabilir.
BAM Ceza Dairesinin bozma kararına karşı CMK m. 308/A itirazı yapılabilir mi?
Hayır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 03.06.2026 tarihli ve E. 2024/330, K. 2026/338 sayılı kararında vurgulandığı üzere, BAM ceza dairelerinin CMK m. 280/1-e,f kapsamında verdiği bozma kararları davanın esasını çözen kesin nitelikte kararlar olmadığından CMK m. 308/A itirazına konu edilemez.
Bilgilendirme: Bu makale, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 2026 yılı itibarıyla güncel yüksek yargı içtihatları çerçevesinde genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut ceza dosyaları bakımından profesyonel hukuki mütalaa yerine geçmez. Kesinleşen istinaf kararlarına karşı başvuru stratejisi her dosyanın tutanak, tebligat ve süre kayıtlarına göre belirlenmelidir.
Resmi Mevzuat ve Yargı Kaynakları:
• 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m. 280, 286, 308, 308/A, 309, Geçici m. 6)
• 7589 Sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG: 31.07.2026)
• Yargıtay Karar Arama (Ceza Genel Kurulu ve Ceza Daireleri İçtihatları)
• Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası (E. 2021/48, E. 2025/38, B. No: 2020/39936)