Tüm Makalelere Dön

İnfaz Hesaplama Rehberi: Koşullu Salıverilme, Denetimli Serbestlik ve Açık Cezaevi (2026)

13 Ekim 2026

Özet & Hukuki Çıkarım:
  • 1. Koşullu Salıverilme Oranı Suç Türüne Bağlıdır: 5275 sayılı Kanunun 107. maddesine göre süreli hapis cezalarında kural olarak cezanın yarısı infaz kurumunda iyi hâlle geçirildiğinde koşullu salıverilme mümkündür. Kasten öldürme, cinsel saldırı, işkence ve eziyet gibi kanunda sayılan suçlarda oran üçte iki; nitelikli cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu ticaretinde dörtte üçtür. Tekerrürde 108. maddedeki özel rejim uygulanır.
  • 2. Denetimli Serbestlik Süresi Suç Tarihine Göre Değişir: Temel kural, koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az süre kalan, açık ceza infaz kurumundaki iyi hâlli hükümlünün talebiyle denetimli serbestliğe ayrılmasıdır (m. 105/A). 30 Mart 2020'ye kadar işlenen suçlarda bu süre kural olarak üç yıl; 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlarda, açıkta en az üç ay kalma şartıyla üç yıl daha erken olabilir. 7550 sayılı Kanunla getirilen onda bir şartı bu Kanunun yürürlüğünden önce işlenen suçlara uygulanmaz.
  • 3. Hesap Hatası Müddetnamede Düzeltilir: Gözaltı ve tutuklulukta geçen süreler cezadan mahsup edilir (TCK m. 63). Yargıtay 1. Ceza Dairesi artık yılların hükümlü lehine hesaba katılması gerektiğini kabul etmektedir. Çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa infaz hâkimliğinden karar istenebilir (5275 s. K. m. 98).
İçindekiler
  1. 1. İnfaz Hesabının Temel Kavramları
  2. 2. Koşullu Salıverilme Oranları: Cezanın Ne Kadarı İnfaz Kurumunda Geçer?
  3. 3. Tekerrür Hâlinde İnfaz ve 7550 Sayılı Kanunla Gelen Değişiklik
  4. 4. Denetimli Serbestlik: 105/A Maddesinin Şartları
  5. 5. Geçici Maddeler: 30.03.2020 ve 31.07.2023 Tarihli Düzenlemeler
  6. 6. Açık Ceza İnfaz Kurumuna Ayrılma
  7. 7. Mahsup, Gün Hesabı ve Artık Yıl
  8. 8. Çocuklar, Yaşlı ve Hasta Hükümlüler
  9. 9. Adım Adım Örnek İnfaz Hesabı
  10. 10. Müddetnamede Hata Varsa: İnfaz Hâkimliğine Başvuru

Mahkûmiyet kararı kesinleştiğinde hükümlü ve yakınlarının ilk sorusu genellikle cezanın ne kadarının cezaevinde geçeceğidir. Bu sorunun cevabı kararda yazan ceza süresinden çoğu zaman oldukça farklıdır: koşullu salıverilme, denetimli serbestlik, açık cezaevine ayrılma ve mahsup kuralları birlikte uygulandığında hükümlünün kurumda geçireceği süre önemli ölçüde kısalabilir. Ancak bu kuralların her biri suç türüne, suç tarihine, tekerrür durumuna ve hükümlünün kişisel durumuna göre değişir. Son yıllarda 7242, 7456, 7550, 7571 ve 7593 sayılı Kanunlarla infaz hükümlerinde art arda değişiklik yapılmış olması, ezbere yapılan hesapları sık sık yanıltmaktadır.

Bu rehberde 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun yürürlükteki metni ve Yargıtay 1. Ceza Dairesinin güncel kararları esas alınarak infaz hesabının nasıl yapıldığı adım adım açıklanmaktadır. Tek bir mahkûmiyet için yaklaşık tarihleri görmek isteyenler İnfaz Hesaplama aracını kullanabilir; aracın sonuçları da bu rehberde anlatılan kurallara dayanır.

1. İnfaz Hesabının Temel Kavramları

İnfaz hesabını anlamak için önce müddetnamede yer alan dört tarihi ayırt etmek gerekir:

  • Koşullu salıverilme (şartla tahliye): Hükümlünün cezasının kanunda belirtilen kısmını infaz kurumunda iyi hâlle geçirmesi üzerine, kalan cezasını denetim süresi içinde dışarıda geçirmek üzere salıverilmesidir. 5275 sayılı Kanunun 107/1. maddesi, koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için kurumdaki infaz süresinin iyi hâlli olarak geçirilmesini şart koşar.
  • Denetimli serbestlik: Koşullu salıverilme tarihinden önceki son dönemin, hükümlünün talebi üzerine infaz hâkiminin kararıyla dışarıda ve belirli yükümlülükler altında geçirilmesidir (m. 105/A). Uygulamada hükümlünün cezaevinden fiilen çıktığı tarih çoğunlukla bu tarihtir.
  • Bihakkın (hak ederek) tahliye: Cezanın tamamının dolduğu tarihtir. Koşullu salıverilen hükümlünün denetim süresi, süreli hapislerde bu tarihi geçemez (m. 107/6).
  • Müddetname: Kesinleşen hükmü infaz eden Cumhuriyet başsavcılığının, cezanın başlangıcını, mahsup edilecek süreleri, koşullu salıverilme ve bihakkın tahliye tarihlerini gösterdiği belgedir. Resmî ve bağlayıcı hesap müddetnamedeki hesaptır.

Koşullu salıverilen hükümlünün denetim süresi, 7242 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre kadardır; süreli hapislerde bihakkın tahliye tarihini geçemez (m. 107/6). Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (m. 107/14).

2. Koşullu Salıverilme Oranları: Cezanın Ne Kadarı İnfaz Kurumunda Geçer?

5275 sayılı Kanunun 107/2. maddesi genel kuralı koyar: ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar yirmi dört yılını, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm olanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Aynı fıkrada sayılan suçlarda ise oran üçte ikidir. 108/9. maddede sayılan bazı ağır suçlarda süreli hapis cezaları için oran dörtte üç olarak uygulanır.

Mahkûmiyet / Suç Türü Koşullu Salıverilme Dayanak
Süreli hapis cezası (genel kural) 1/2 5275 s. K. m. 107/2
Kasten öldürme (TCK 81-83), 87/2-d, işkence ve eziyet (94-96), cinsel saldırı (102, 2. fıkra hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (104, 2. ve 3. fıkra hariç), cinsel taciz (105), özel hayata karşı suçlar (132-138), devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk (326-339) 2/3 m. 107/2 (a)-(h)
Örgüt kurma, yönetme veya örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar 2/3 m. 107/4
Nitelikli cinsel saldırı (102/2), çocukların cinsel istismarı (103), 104/2-3, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (188) — yetişkin hükümlüler 3/4 m. 108/9 (çocuklara uygulanmaz, m. 108/10)
Tekerrür hâlinde işlenen suçtan süreli hapis 2/3 m. 108/1-d
İkinci defa tekerrür (süreli hapis) 3/4 m. 108/3 (7550 s. K.)
Müebbet / ağırlaştırılmış müebbet hapis 24 / 30 yıl m. 107/2
Tekerrürde müebbet / ağırlaştırılmış müebbet 33 / 39 yıl m. 108/1-a, b

Birden fazla süreli hapis cezasının toplandığı hâllerde koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre en fazla yirmi sekiz yıldır (m. 107/3-e); örgüt suçlarında bu üst sınır otuz iki yıldır (m. 107/4-e). Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve milli savunmaya karşı suçlardan birinin örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında ise koşullu salıverilme hükümleri hiç uygulanmaz (m. 107/16).

Oran hesabında dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta, suç tarihine göre eski hukukun lehe olup olmadığıdır. 7242 sayılı Kanunun yürürlüğünden (15.04.2020) önce işlenen suçlarda eski ve yeni kurallar ayrı ayrı uygulanarak hükümlü lehine olan belirlenir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2022/7811, K. 2022/7290 (26.09.2022) sayılı kararında, içtimaya dahil iki ilamdan suç tarihi 01.07.2016'dan sonra olanında yeni 107/2 hükmüne göre yarı oranın, diğerinde ise eski düzenleme lehe olduğu için 6757 sayılı Kanunla değişik geçici 6. maddeye göre hem oranın hem de denetim süresinin belirlenmesi gerektiğini kabul etmiştir. Yani karşılaştırma, her ilam için kendi infaz rejimi bütün olarak uygulanarak yapılır.

3. Tekerrür Hâlinde İnfaz ve 7550 Sayılı Kanunla Gelen Değişiklik

Hükümde tekerrür hükümlerinin uygulandığı belirtilmişse (TCK m. 58), infaz 5275 sayılı Kanunun 108. maddesindeki mükerrirlere özgü rejime göre yapılır. İlk tekerrürde süreli hapis cezasının üçte ikisi infaz kurumunda çekilmelidir; suçun kendi oranı üçte ikiden fazlaysa o oran uygulanır (m. 108/1). Tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezaların en ağırından fazla olamaz (m. 108/2). Bu nedenle ilk tekerrür hâlinde doğru hesap için önceki mahkûmiyetteki ceza süresinin de bilinmesi gerekir.

İkinci defa tekerrür hâlinde, 7550 sayılı Kanundan önce hükümlü hiç koşullu salıverilmiyordu. 04.06.2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7550 sayılı Kanunla 108/3. madde değiştirilmiş; ikinci defa tekerrürde birinci fıkradaki süreler uygulanır hâle gelmiş ve süreli hapis cezaları bakımından oran dörtte üç olarak belirlenmiştir. Bu değişikliğin infaz sırasına etkisini Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2025/6068, K. 2026/3758 (08.05.2026) sayılı kararı şöyle açıklamaktadır:

"7550 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un 108. maddesinin 3. fıkrasında yapılan değişiklik sonrası hükümlü hakkında kesinleşen ve infazı gereken cezaları arasında ikinci kez mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar verilen mahkumiyet hükmü varsa bu mahkumiyet hükmünün öncelikle infaz edilmesi gibi bir uygulama yapılmasına gerek kalmadığından, bu mahkumiyet hükmünün, diğer infaza konu mahkumiyet hükümleri ile içtima edilerek infaz edilmesinin ve hükümlünün şartla tahliyeden yararlanabilmesi için ceza infaz kurumunda iyi halli olarak geçirmesi gereken sürenin belirlenmesi gerekmektedir."

Mükerrirler için infaz hâkimi ayrıca, cezanın infazı tamamlandıktan sonra başlamak üzere en az bir yıllık bir denetim süresi belirler; bu süre en fazla beş yıla kadar uzatılabilir (m. 108/4-6).

4. Denetimli Serbestlik: 105/A Maddesinin Şartları

Denetimli serbestlik, cezaevinden fiilen çıkış tarihini belirleyen en önemli kurumdur. 5275 sayılı Kanunun 105/A/1. maddesine göre açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazına infaz hâkimi karar verebilir.

Kanun bazı hükümlüler için daha uzun süre öngörür (m. 105/A/3):

  • Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler, koşullu salıverilmesine iki yıl veya daha az süre kaldığında,
  • Ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlüler, koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kaldığında, Adli Tıp Kurumu onaylı raporla,

denetimli serbestlikten yararlanabilir. Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle hapse çevrilen cezalarda bu infaz usulü uygulanmaz (m. 105/A/4).

7550 sayılı Kanunla eklenen onda bir şartı: 105/A/1. maddeye eklenen cümleye göre hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanabilmesi için, beş günden az olmamak üzere, koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini kurumda geçirmiş olması gerekir. Geçici 11. maddeye göre bu düzenleme, 7550 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlara uygulanmaz.

Denetimli serbestlik süresince hükümlü kamuya yararlı bir işte çalıştırma, konutta veya bölgede denetim, belirli yerlere gitmeme ve programlara katılma yükümlülüklerinden bir veya birkaçına tabi tutulabilir (m. 105/A/5). Yükümlülüklere uymamakta ısrar eden hükümlü, kalan cezası için açık ceza infaz kurumuna geri gönderilebilir (m. 105/A/6).

5. Geçici Maddeler: 30.03.2020 ve 31.07.2023 Tarihli Düzenlemeler

İnfaz hesabını en çok değiştiren hükümler geçici maddelerdir. Bunlar suç tarihine bağlı olduğu için, aynı süreli cezayı alan iki hükümlünün denetimli serbestlik tarihleri yıllarca farklı olabilir.

Durum Denetimli Serbestlik Süresi Dayanak
Genel kural KS'ye 1 yıl kala (açık kurumda) m. 105/A/1
30.03.2020'ye kadar işlenen suçlar (istisna suçlar hariç) KS'ye 3 yıl kala; kapalı kurumda da uygulanır Geç. m. 6/1, 6/3
30.03.2020'ye kadar: 0-6 yaş çocuklu kadın ve 70 yaşını bitirenler (istisna suçlar hariç) KS'ye 4 yıl kala Geç. m. 6/2-a
30.03.2020'ye kadar: 65 yaşını bitirmiş ağır hasta (istisna suçlar hariç) Azami süre sınırı yok Geç. m. 6/2-b
31.07.2023 ve öncesinde işlenen suçlar (istisna suçlar hariç) 3 yıl erken; açıkta en az 3 ay kalma şartı Geç. m. 10/6 (7571 s. K. ile değişik)

Geçici 6. madde (30.03.2020'ye kadar işlenen suçlar): Kasten öldürme (81-83), yakınlara veya kendini savunamayacak durumdaki kişilere karşı kasten yaralama ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, 87/2-d, işkence ve eziyet, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, özel hayata karşı suçlar, uyuşturucu ticareti (188), Dördüncü Kısım Dördüncü-Yedinci Bölüm suçları ve terör suçları hariç olmak üzere, 105/A'daki bir yıllık süre üç yıl olarak uygulanır. Bu hükümler iyi hâlli olmak koşuluyla kapalı ceza infaz kurumundaki hükümlüler hakkında da uygulanır (Geç. m. 6/3). Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2024/2278, K. 2025/2053 (13.03.2025) sayılı kararında da bu hükümlüler bakımından açık kurumda bulunma veya açık kuruma ayrılmaya hak kazanma şartı aranmadığı belirtilmiş; ancak içtimaya dahil cezalardan birinin suç tarihi 30.03.2020'den sonra olduğunda geçici 6/3. maddenin uygulanamayacağı kabul edilmiştir.

Geçici 10/6. madde ve 7571 sayılı Kanunla yapılan değişiklik: 7456 sayılı Kanunla eklenen bu fıkranın ilk metni, "31/7/2023 tarihi itibarıyla" kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülere üç yıl erken denetimli serbestlik imkânı tanıyordu. Yargıtay 1. Ceza Dairesi bu metni dar yorumlamış; örneğin E. 2025/1170, K. 2025/9688 (29.12.2025) sayılı kararında 11.08.2023 tarihinde kuruma alınan hükümlünün düzenlemeden yararlanamayacağını kabul etmiştir:

"...31.07.2023 tarihi itibariyle kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin bu düzenlemeden yararlanarak, cezaların denetimli serbestlik tedbiri altında infazı uygulamasından üç yıl erken yararlandırılmaları yönünde yasa koyucunun iradesini, yoruma açık olmayacak şekilde ortaya koyduğu, düzenlemenin kapsamının yorum yoluyla genişletilmesinin, düzenlemede öngörülen şartlar dikkate alındığında mümkün olmadığı..."

25.12.2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7571 sayılı Kanunla fıkra yeniden yazılmıştır. Yürürlükteki metin artık kuruma giriş tarihine değil suç tarihine bakar: 31/7/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerden, toplam hapis cezası on yıldan az ise bir ayını, on yıl ve daha fazla ise üç ayını kapalıda geçirip açık kuruma ayrılmasına üç yıl veya daha az süre kalanlar açık kuruma ayrılabilir; bunlar ile 31/7/2023 ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle açık kurumda bulunan hükümlüler, talepleri hâlinde en az üç ay açık ceza infaz kurumunda kalmış olmak şartıyla denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlandırılır. 82/1-d, e, f bentlerindeki kasten öldürme, deprem nedeniyle meydana gelen öldürme suçları, 102, 103 ve 104/2-3 maddelerindeki suçlar, Dördüncü Kısım Dördüncü-Yedinci Bölüm suçları, terör suçları ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar bu imkânın dışındadır. Dolayısıyla eski metne dayanan ret kararları, 7571 sayılı Kanundan sonra yapılacak başvurularda tek başına belirleyici değildir; her dosyada suç tarihi ve istisna suç ayrımı yeniden değerlendirilmelidir.

Birden fazla cezanın içtima edildiği dosyalarda en kısıtlayıcı ilam sonucu belirleyebilir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2025/5447, K. 2026/483 (23.01.2026) sayılı kararında, içtimalı cezası içinde kasten öldürme suçundan 15 yıl hapis bulunan hükümlünün, bu suç geçici 6. maddedeki istisna suçlardan olduğu için şartla tahliye tarihine ancak bir yıl kala denetimli serbestlikten yararlanabileceği belirtilmiştir.

6. Açık Ceza İnfaz Kurumuna Ayrılma

Denetimli serbestlik kural olarak açık ceza infaz kurumunda bulunmaya bağlı olduğu için açık kuruma ayrılma tarihi de hesabın parçasıdır. Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliğine göre:

  • Doğrudan açık kurum (m. 5): Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanların cezaları doğrudan açık kurumda yerine getirilir. Terör ve örgüt suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ikinci defa mükerrirler ve koşullu salıverilmesi geri alınanlar bu imkânın dışındadır.
  • Kapalıdan açığa ayrılma (m. 6/1-a): Toplam cezası on yıldan az olanlar bir ayını, on yıl ve yukarı olanlar onda birini kurumda iyi hâlle geçirmiş ve koşullu salıverilme tarihine yedi yıl veya daha az süre kalmışsa açık kuruma ayrılabilir. Müebbet hapiste bu süre beş yıldır (m. 6/1-b).
  • Suça özgü süreler (m. 6/2): Nitelikli hırsızlık (142), yağma (148, 149), uyuşturucu ticareti (188) ve kullanımını kolaylaştırma (190) suçlarında koşullu salıverilmeye beş yıldan az; 102, 103 ve eşe karşı 82/1-d, 86/3-a, 96/2-b suçlarında üç yıldan az süre kalması gerekir.

Birden fazla cezanın toplanarak infazında, açık kuruma ayrılmada koşullu salıverilme tarihine en az sürenin arandığı suç esas alınır (m. 6/3).

7. Mahsup, Gün Hesabı ve Artık Yıl

Mahsup: Türk Ceza Kanununun 63. maddesine göre hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir. Gözaltı ve tutuklulukta geçen günler bu kapsamdadır. Başka bir dosyadaki tutukluluğun mahsubu ise sınırlıdır; Yargıtay 1. Ceza Dairesi E. 2025/6068, K. 2026/3758 sayılı kararında Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu ve Ceza Genel Kurulu kararlarına atıfla şu ilkeyi tekrarlamıştır:

"...hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran hallerin bir başka mahkumiyet kararında yer alan cezadan mahsup edilebilmesi için, mahsup istenen mahkumiyete ait suçun, tutuklu kalınan suçtan verilen hükmün kesinleşmesinden önce işlenmesi gerekmektedir."

Gün hesabı: TCK m. 61/6 uyarınca bir ay otuz gündür; hapis cezası için bir günün arta kalanı hesaba katılmaz. Uygulamada ceza önce güne çevrilir, oran uygulanır ve artan kesir atılır. Aynı infaz rejimine tabi cezalar birlikte değerlendirilir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2023/8221, K. 2024/4058 (31.05.2024) sayılı kararına konu müddetnamede, 107/2 kapsamındaki 3 yıl 20 ay 20 günlük cezalar yarı oranla 857 gün, 108/1-d kapsamındaki cezalar üçte iki oranla 5078 gün olarak hesaplanmış ve toplam 5935 günden 1315 gün tutukluluk mahsup edilmiştir.

Artık yıl: Aynı kararda Daire, müddetnamenin şu yönden hatalı olduğunu belirlemiştir:

"...artık yılların hükümlü lehine olarak dikkate alınması gerekirken alınmadığı anlaşılmakla, hükümlünün 07.07.2020 tarihli dilekçesi üzerine karar tarihi itibariyle yetkili ve görevli olan Konya 2. Ağır Ceza Mahkemesince artık yılların hükümlü lehine hesaplama yapılırken dikkate alınması gerekirken alınmadığı gerekçesiyle şikayetin kabulüne karar verilmesi gerekirken..."

Aynı yaklaşım Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2024/6481, K. 2025/1550 (28.02.2025) sayılı kararında da tekrarlanmış; Şubat ayının 29 gün olduğu yıllarda hükümlü lehine bir günlük mahsup yapılmadan düzenlenen müddetnamenin şartla tahliye ve bihakkın tahliye tarihlerini aleyhe belirlediği kabul edilmiştir. Bu nedenle bulunan gün sayısı başlangıç tarihine düz gün olarak eklendiğinde artık yıllar hükümlü lehine hesaba katılmış olur.

8. Çocuklar, Yaşlı ve Hasta Hükümlüler

Çocuklar: 18.08.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7593 sayılı Kanunla değişik 107/5. maddeye göre, kasten öldürme (81-83), 102 ve 103, uyuşturucu ticareti (188) ve örgüt kurma (220) suçları hariç olmak üzere, koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün iki gün olarak dikkate alınır. 30.03.2020'ye kadar işlenen suçlarda geçici 6/4. madde ayrıca daha lehe bir kural koyar: on beş yaşına kadar kurumda geçen bir gün üç gün, on sekiz yaşına kadar geçen bir gün iki gün sayılır. Çocuklar hakkında 108/9'daki dörtte üç oranı uygulanmaz (m. 108/10); cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti, örgüt ve terör suçlarında çocuklar için oran üçte ikidir (m. 107/2).

Yaşlı ve hasta hükümlüler: Yukarıda belirtildiği gibi 105/A/3. madde ağır hastalık, engellilik veya kocama hâlinde denetimli serbestlik süresini üç yıla çıkarır. 30.03.2020'ye kadar işlenen suçlarda yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler için bu süre dört yıl, altmış beş yaşını bitirmiş ve hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlüler için ise azami süre sınırı olmaksızın uygulanabilir (Geç. m. 6/2). Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, özel hayata karşı suçlar, Dördüncü Kısım Dördüncü-Yedinci Bölüm suçları ve terör suçları bu imkânın dışındadır. Hesap yapılırken yaş şartının denetimli serbestlik tarihinde gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca kontrol edilmelidir.

9. Adım Adım Örnek İnfaz Hesabı

Aşağıdaki örnek, yalnızca hesap yöntemini göstermek amacıyla oluşturulmuştur. Rakamlar İnfaz Hesaplama aracının verdiği sonuçlarla aynıdır.

Varsayım: Yetişkin, mükerrir olmayan hükümlü; 28.09.2023 tarihinde işlenen ve 107/2. maddedeki istisnalar arasında yer almayan bir suçtan 3 yıl 9 ay hapis cezası; mahsup edilecek tutukluluk yok; cezaevine giriş 03.04.2026.

  1. Cezanın güne çevrilmesi: 3 yıl = 1095 gün, 9 ay = 270 gün; toplam 1365 gün.
  2. Koşullu salıverilme oranı: Genel kural yarıdır (m. 107/2). 1365 / 2 = 682,5; artan yarım gün atılır, 682 gün.
  3. Mahsup: Tutukluluk olmadığı için 682 günden indirim yapılmaz.
  4. Koşullu salıverilme tarihi: 03.04.2026 + 682 gün = 14.02.2028.
  5. Denetimli serbestlik: Suç 30.03.2020'den sonra işlendiği için geçici 6. madde; 31.07.2023'ten sonra işlendiği için geçici 10/6. madde uygulanmaz. 7550 sayılı Kanundan önce işlendiği için onda bir şartı da aranmaz. Temel süre bir yıldır: 14.02.2027.
  6. Açık kuruma ayrılma: Toplam ceza üç yılı aştığı için doğrudan açık kuruma alınmaz. On yıldan az cezada bir ay kapalıda kalma şartıyla en erken 03.05.2026.
  7. Bihakkın tahliye: 03.04.2026 + 1365 gün = 28.12.2029. Denetim süresi, kurumda geçirilmesi gereken 682 gün kadardır ve bihakkın tarihini geçemez.

Bu örnekte hükümlü, kararda yazan 3 yıl 9 aylık cezanın yaklaşık on ayını cezaevinde geçirir; kalanı denetimli serbestlik ve denetim süresi içinde dışarıda geçer. Gösterilen tarihler yasal en erken tarihlerdir; iyi hâl kararı, idare ve gözlem kurulu değerlendirmesi ve infaz hâkimliği işlemleri uygulamada süre ekleyebilir.

10. Müddetnamede Hata Varsa: İnfaz Hâkimliğine Başvuru

Müddetnamedeki tarihlerin hesap tablosuyla uyuşmaması, mahsup edilmesi gereken bir sürenin unutulması, yanlış oranın uygulanması veya artık yılların hükümlü aleyhine hesaplanması uygulamada sık görülen hatalardır. 5275 sayılı Kanunun 98/1-b maddesine göre çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa ya da cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülürse, infaz hâkimliğinden karar istenir. Mahkûmiyet hükmünün yorumunda duraksama veya sonradan yürürlüğe giren lehe kanunun uygulanması gerekiyorsa ise başvuru hükmü veren mahkemeye yapılır (m. 98/1-a). Bu başvurular cezanın infazını kendiliğinden ertelemez (m. 98/2).

Yukarıda anılan E. 2024/6481, K. 2025/1550 sayılı kararda olduğu gibi, infaz hâkimliğinin şikâyet üzerine verdiği karara karşı itiraz yolu açıktır; itiraz da reddedilirse Adalet Bakanlığının istemiyle kanun yararına bozma yoluna gidilebilir. Hükümlünün aleyhine olan hesap hataları bu yolla düzeltilebildiği gibi, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun yerleşik kabulüne göre infaza ilişkin lehe hataların da kazanılmış hak oluşturmadığı unutulmamalıdır. Bu nedenle müddetname tebliğ edildiğinde suç tarihleri, uygulanan oranlar, mahsup dönemleri ve giriş tarihi tek tek kontrol edilmelidir.


Hapis cezasının ne kadarı cezaevinde geçer?

Süreli hapis cezalarında kural olarak cezanın yarısı iyi hâlle infaz kurumunda geçirilince koşullu salıverilme mümkündür (5275 s. K. m. 107/2). Kasten öldürme, cinsel saldırı, işkence ve eziyet gibi suçlarda oran üçte iki, nitelikli cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu ticaretinde dörtte üçtür. Koşullu salıverilmeden önceki son dönem çoğu dosyada denetimli serbestlikle dışarıda geçer; bu nedenle fiilen cezaevinde kalınan süre daha kısadır.

Denetimli serbestlik kaç yıl kala başlar?

Genel kural koşullu salıverilmeye bir yıl kalmasıdır (m. 105/A/1). 0-6 yaş çocuğu olan kadın hükümlülerde iki yıl, ağır hasta veya engellilerde üç yıldır. 30.03.2020'ye kadar işlenen suçlarda, istisna suçlar hariç, süre üç yıldır; 31.07.2023 ve öncesinde işlenen suçlarda geçici 10/6. madde, açıkta en az üç ay kalma şartıyla üç yıl daha erken yararlanma imkânı tanır.

Tutuklulukta geçen süre infaz hesabında düşülür mü?

Evet. TCK m. 63'e göre hüküm kesinleşmeden önce gözaltı ve tutuklama gibi şahsi hürriyeti sınırlayan hâllerde geçirilen süreler hapis cezasından indirilir. Başka bir dosyadaki tutukluluğun mahsubu için, mahsup istenen mahkûmiyete ait suçun tutuklu kalınan dosyadaki hükmün kesinleşmesinden önce işlenmiş olması gerekir.

İkinci kez tekerrürde koşullu salıverilme var mı?

Evet. 7550 sayılı Kanunla değişik 108/3. maddeye göre ikinci defa tekerrür hâlinde de koşullu salıverilme uygulanır; süreli hapis cezaları bakımından oran dörtte üçtür. Daha önce ikinci defa mükerrirler koşullu salıverilmeden yararlanamıyordu.

Müddetnamede hata olduğunu düşünüyorsam ne yapmalıyım?

Çektirilecek cezanın hesabında duraksama varsa 5275 sayılı Kanunun 98. maddesi uyarınca infaz hâkimliğinden karar istenebilir; verilen karara karşı itiraz yolu açıktır. Başvuru infazı kendiliğinden durdurmaz. Suç tarihleri, oranlar, mahsup dönemleri ve artık yıl hesabı müddetname tebliğ edilir edilmez kontrol edilmelidir.


Bilgilendirme: Bu makale ve örnek hesap yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; %100 kesinlik taşımaz, hukuki görüş veya mütalaa niteliğinde değildir ve sorumluluk kabul edilmez. Kesin infaz tarihleri, Cumhuriyet başsavcılığının düzenlediği müddetnameye ve infaz hâkimliği kararlarına göre belirlenir.

Resmi Mevzuat ve Yargı Kaynakları:
• 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (m. 98, 105/A, 107, 108, Geç. m. 6, 10, 11)
• 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu (m. 58, 61, 63)
• Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği (m. 5, 6)
• Yargıtay Karar Arama (1. Ceza Dairesi infaz içtihatları)

— Av. Mert Atış

Bu makaleyi paylaşmak ister misiniz?