Miras Paylaşımı Nasıl Yapılır? Yasal Pay ve Saklı Pay Oranları (2026)

1. Türk Medeni Kanunu'na Göre Yasal Mirasçılık ve Zümre Sistemi

Miras bırakanın (muris) ölümüyle birlikte malvarlığı (tereke), Türk Medeni Kanunu'nda (TMK) belirlenen yasal mirasçılara geçer. Türk hukukunda yasal mirasçılık zümre sistemi (kan hısımlığı derecesi) esasına dayanır. Bir önceki zümrede mirasçı bulunduğu sürece, bir sonraki zümreye miras düşmez.

• 1. Zümre: Murisin altsoyudur (çocukları, torunları, torun çocukları). Çocuklar eşit mirasa sahiptir.
• 2. Zümre: Murisin ana ve babası ile onların altsoyudur (kardeşler, yeğenler).
• 3. Zümre: Murisin büyükbaba ve büyükanneleri ile onların altsoyudur (amca, hala, dayı, teyze).

Sağ Kalan Eşin Miras Payı (TMK m. 499):
Sağ kalan eş, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişken oranlarda yasal miras payı alır:

1. 1. Zümre (çocuklar) ile birlikte mirasçı olursa: Miras payı 1/4'tür (Kalan 3/4 çocuklar arasında eşit bölünür).
2. 2. Zümre (anne-baba ve kardeşler) ile birlikte mirasçı olursa: Miras payı 1/2'dir.
3. 3. Zümre (büyükanne-büyükbaba) ile birlikte mirasçı olursa: Miras payı 3/4'tür.
4. Zümrede kimse yoksa mirasın tamamı (4/4) sağ kalan eşe kalır.

2. Saklı Pay Oranları ve Tasarruf Özgürlüğü (TMK m. 505 - 506)

Miras bırakan, sağlığında veya ölüme bağlı tasarruf (vasiyetname / miras sözleşmesi) ile malvarlığı üzerinde dilediği gibi tasarruf edemez. Kanun, bazı yakın akrabaların miras hakkını güvence altına alarak saklı pay (mahfuz hisse) esasını getirmiştir. Miras bırakanın saklı paylar dışında kalan malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisine ise tasarruf edilebilir kısım denir.

2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan saklı pay oranları şu şekildedir:

• Altsoy (Çocuklar/Torunlar) için Saklı Pay: Yasal miras payının 1/2 (yarısı)'dir.
• Anne ve Babadan her biri için Saklı Pay: Yasal miras payının 1/4'üdür.
• Sağ kalan eş için Saklı Pay:
  • 1. veya 2. zümre ile birlikte mirasçı ise yasal miras payının tamamı (1/1),
  • Diğer hallerde yasal miras payının 3/4’üdür.
    (Not: Kardeşlerin saklı pay hakkı kaldırılmıştır. Kardeşler yasal mirasçıdır ancak saklı payları yoktur.)

3. Saklı Pay İhlali, Tenkis Davası ve Muris Muvazaası

Miras bırakanın saklı payları ihlal eden kazandırmaları veya mirasçılardan mal kaçırma kastıyla yaptığı muvazaalı işlemler hukuki denetime tabidir:

• Tenkis Davası (TMK m. 560 - 571): Miras bırakanın saklı payları aşan karşılıksız kazandırmaları (bağışlamalar, vasiyetnameler) halinde saklı pay sahibi mirasçılar tarafından açılır. Dava açma süresi; mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl ve her halde mirasın açılmasından (ölümden) itibaren 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
• Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma - 01.04.1974 t. 1/2 s. YİBK): Miras bırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla tapulu taşınmazlarını gerçekte bağışladığı halde tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstermesidir. Saklı pay sahibi olsun ya da olmasın tüm yasal mirasçılar muvazaa nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açabilir. Bu davada zamanaşımı ve hak düşürücü süre bulunmaz.

4. Mirasın Paylaşılması (Taksim) ve Ortaklığın Giderilmesi

Mirasçılar arasında anlaşma sağlanması halinde noter veya tapu dairesinde Miras Paylaşım Sözleşmesi imzalanarak tereke rızaen taksim edilebilir. Anlaşma sağlanamaması durumunda ise TMK m. 642 uyarınca her bir mirasçı Sulh Hukuk Mahkemesi'nde Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davası açarak tereke mallarının aynen taksimini veya açık artırma yoluyla satılarak paraya çevrilmesini talep edebilir.

5. Miras Paylaşımı ve Saklı Pay Davalarında Emsal Yargıtay Kararları

Miras hukukundaki uyuşmazlıklarda esas alınan kilit Yargıtay kararları şunlardır:

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2023/396, K. 2025/88, T. 26.02.2025:
  Özet: Muris muvazaası iddiasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında; saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçıların dava açma ehliyetinin bulunduğu, resmi satış sözleşmesinin muvazaa nedeniyle geçersizliğinin her türlü delille ispatlanabileceği vurgulanmıştır.
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2024/3173, K. 2025/1488, T. 19.03.2025:
  Özet: Tenkis davasında; miras bırakanın saklı payı zedeleme kastı ile hareket edip etmediğinin, yapılan kazandırmanın ivazlı (karşılıklı) olup olmadığının detaylıca incelenmesi gerektiği; ivazlı kazandırmalarda kural olarak tenkis istenemeyeceği belirtilmiştir.
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2024/594, K. 2025/857, T. 24.02.2025:
  Özet: Vasiyetname ile mirasçılıktan çıkarma (ıskat) durumunda; ıskatın haklı sebebe dayanmadığının tespiti halinde tasarrufun saklı pay dışında yerine getirileceği ve mirasçının saklı pay oranında hak sahibi olacağı kabul edilmiştir.