Mirasın Reddi (Reddi Miras) Davası ve 3 Aylık Hak Düşürücü Süre (2026)

Özet & Hukuki Çıkarım:

• 1. Gerçek Red ve 3 Aylık Hak Düşürücü Süre: Mirasın gerçek reddi (TMK m. 605/1), mirasçıların miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesi'ne yapacakları yazılı veya sözlü beyanla gerçekleşir.
• 2. Hükmen Red (Borca Batıklık): Murisin ölüm tarihinde terekesinin borca batık olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras hükmen reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2); bu davanın açılması herhangi bir süreye tabi değildir.
• 3. Hak Düşürücü Davranışlar: Mirasçıların mirası kabul anlamına gelecek tasarruflarda bulunması (tereke mallarını satmak, bankadan para çekip şahsi borca yatırmak) ret hakkının kaybına yol açar.

Mirasın reddi, miras bırakanın ölümüyle birlikte kanunen mirasçılara geçen tereke hak ve borçlarının, mirasçılar tarafından kabul edilmemesi işlemidir. Mirasın reddi veya diğer adıyla reddi miras, mirasçıların haklarının korunması, olası borçlardan sorumlu tutulmamaları ve adil bir miras payı hesaplama işleminin yürütülmesi açısından son derece önemlidir. Mirasın reddi iki şekilde karşımıza çıkar: Gerçek Red ve Hükmen Red.

1. Mirasın Gerçek Reddi ve 3 Aylık Süre Nedir?

Türk Medeni Kanunu'nun 605. maddesine göre miras, yasal ve atanmış mirasçılar tarafından reddolunabilir. Mirasın reddi, mirasçıların miras bırakanın ölümünü veya kendilerinin mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine yazılı veya sözlü beyanda bulunmalarıyla yapılır. Bu süre hak düşürücü süredir; yani 3 ay içinde reddedilmezse miras kabul edilmiş sayılır.

2. Terekenin Borca Batık Olması (Hükmen Red) Nedir?

TMK Madde 605/2 uyarınca, "Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır." Buna hükmen reddi miras denir. Miras bırakanın borçları, malvarlığından (aktiflerinden) fazla ise tereke borca batık demektir.

3. Hükmen Reddi Miras Davasında Süre Sınırı Var mıdır?

Hükmen reddin tespiti davası herhangi bir süreye tabi değildir. 3 aylık süre burada işlemez. Mirasçılar, miras bırakanın borcu nedeniyle kendilerine icra takibi yapıldığında veya dava açıldığında her zaman terekenin borca batık olduğunu iddia edebilir ve asliye hukuk mahkemesinde hükmen reddin tespiti davası açabilirler.

4. Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?

Mirasın gerçek reddinde görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi, yetkili mahkeme ise miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.
Hükmen reddin (borca batıklığın) tespiti davalarında ise görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme, davalı alacaklıların ikametgahı veya miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.

5. Yargıtay Emsal Kararları Işığında Hükmen Reddetme Esasları

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/18336, K. 2017/2898 sayılı emsal kararında, borca batık tereke nedeniyle açılan hükmen reddi miras davalarında dikkate alınan temel prensipler şu şekilde açıklanmıştır:

"TMK'nın 605/2. maddesine dayanan mirasın reddi istemi süreye tabi olmayıp mirasçıların iyiniyetli ya da kötüniyetli olmalarının bir önemi bulunmamaktadır. Miras bırakanın ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. Ölüm tarihi itibariyle, miras bırakanın tüm malvarlığı terekenin aktifini, tüm borçları ise terekenin pasifini oluşturur. Terekenin pasifinin aktifinden fazla olması terekenin ödemeden aczini ve dolayısıyla da terekenin borca batık olduğunu gösterir. Mahkemece bankalar, tapu müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler ve emniyet birimlerinden araştırma yapılarak borç miktarının aktif malvarlığını aştığı tespit edilmelidir."

Yargıtay Emsal Kararları Işığında Reddi Miras Esasları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2015/18336, K. 2017/2898 sayılı kararında 3 aylık hak düşürücü sürenin niteliği şu şekilde belirtilmiştir:

"...Türk Medeni Kanunu'nun 606. maddesinde öngörülen 3 aylık mirasın reddi süresi hak düşürücü nitelikte olup, hakim tarafından re'sen gözetilmesi zorunludur. Mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten itibaren üç ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesi'ne kayıtsız şartsız ret beyanında bulunulmalıdır..."

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2018/4512, K. 2020/1987 sayılı kararında hükmen redde ilişkin süre sınırı bulunmadığı şu şekilde hükme bağlanmıştır:

"...Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras hükmen reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Hükmen reddin tespiti davası herhangi bir hak düşürücü süreye veya zamanaşımına tabi olmaksızın, tereke alacaklılarının mirasçılara yönelttiği her aşamada Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılabilir..."