İdare Hukuku Rehberi (2026)

1. İdari İşlemin İptali Davası Nedir? (İYUK m. 2)

İptal davası; idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından biri bakımından hukuka aykırı olduğu iddiasıyla, menfaati ihlal edilenler tarafından açılan dava türüdür. Görevli ve yetkili idare mahkemesi önünde açılır; dava dilekçesinde işlemin hangi unsuru bakımından hukuka aykırı olduğu somut biçimde ortaya konmalıdır.

2. Dava Açma Süresi: 60 Gün Kuralı (İYUK m. 7)

İdari işlemlere karşı dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı bir süre öngörülmediği sürece, yazılı bildirimin yapıldığı, ilanın yayınlandığı veya işlemin öğrenildiği tarihi izleyen günden itibaren 60 gündür. Bu süre hak düşürücü niteliktedir. İdareye yapılan zorunlu üst makama başvurular süreyi durdurur ve başvurunun reddi veya 60 gün içinde cevap verilmemesi (zımni ret) üzerine yeniden dava açma süresi işlemeye başlar (İYUK m. 11).

3. İdari Para Cezalarına (Trafik Cezası vb.) İtiraz

Trafik idari para cezası gibi kabahat niteliğindeki idari yaptırımlara itiraz, İYUK'a göre değil 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'na göre yürütülür. Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde yetkili Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurulması gerekir; bu süre kaçırıldığında idari yaptırım kararı kesinleşir.

4. Yürütmenin Durdurulması Talebi (İYUK m. 27)

Dava açılmasının, dava konusu idari işlemin uygulanmasını kural olarak durdurmaması nedeniyle mağduriyetin önlenmesi için ayrıca "yürütmenin durdurulması" talep edilmesi gerekir. Bu talebin kabulü için idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız bir zararın doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi aranır. Mahkeme, dilekçe ve savunma üzerinden dosya üzerinden inceleme yaparak karar verir.

5. Tam Yargı Davası (İdareye Karşı Tazminat)

İdari işlem veya eylem nedeniyle kişisel hak ihlaline uğrayan ilgililer, uğradıkları zararın (maddi veya manevi) idare tarafından tazminini talep eden tam yargı davası açabilir. Tam yargı davası, iptal davası ile birlikte veya iptal kararının kesinleşmesinden sonra ayrı olarak açılabilir; kamulaştırmasız el atma, hatalı idari işlem veya hizmet kusuru hâlleri en sık görülen örneklerdendir.

6. İdari Yargı Yolu Tükendikten Sonra Anayasa Mahkemesi'ne Başvuru

İdari yargıda olağan kanun yolları (istinaf, temyiz) tüketilip karar kesinleştikten sonra, işlemin Anayasa'da güvence altına alınan bir temel hakkı ihlal ettiği iddiasıyla nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılabilir. Bu konudaki süre ve şartların ayrıntısı için Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru makalemize bakılabilir.

7. İdare Hukuku Detaylı Makaleler Kümesi